Exterminate All The Brutes Lindqvist

Oké, luister, pak een kop koffie (of, laten we eerlijk zijn, een biertje - wie ben ik om te oordelen?), want ik ga je iets vertellen over een boek dat misschien een beetje zwaarder is dan je gemiddelde strandlectuur. We hebben het over Sven Lindqvist's "Exterminate All the Brutes". De titel klinkt al lekker vrolijk, hè? Alsof je naar een kinderfeestje gaat waar de clown net heeft aangekondigd dat iedereen een spuitje krijgt. Maar geloof me, het is de moeite waard, al is het maar om indruk te maken op je volgende boekenclub bijeenkomst. Je kunt er pronken met termen als 'epistemologische onderbouwing' en 'dekoloniale theorie' en ondertussen heimelijk grinniken om de verbaasde gezichten.

Serieus, dit boek is geen makkelijke kost. Het is alsof je probeert een taart te bakken met ingrediënten als existentialisme, kolonialisme en een snufje genocide. Het resultaat is… nou ja, niet per se een taart. Meer een soort intellectuele bom. Maar dan wel een heel goed geschreven intellectuele bom!

Waar gaat het eigenlijk over?

Kort gezegd: Lindqvist duikt in de diepten van het Europees kolonialisme en onderzoekt hoe het idee van inferioriteit van niet-Europese volkeren werd gebruikt om de gruwelijkste daden te rechtvaardigen. Dus ja, we gaan het hebben over onderdrukking, uitbuiting en regelrechte barbaarsheid. Maar dan wel op een héél slimme en doordachte manier. Lindqvist traceert de wortels van deze ideeën terug naar de 19e eeuw, toen wetenschappers (ahum, 'wetenschappers') allerlei theorieën bedachten om te bewijzen dat blanke Europeanen gewoon slimmer, sterker en beter waren dan al die andere mensen. Alsof je kunt bepalen wie de baas is met een liniaal en een portie onwetendheid!

Hij laat zien hoe deze racistische overtuigingen doorsijpelden in de politiek, de literatuur en zelfs de populaire cultuur. Denk aan boeken als Heart of Darkness van Joseph Conrad (een favoriet van veel middelbare school docenten, maar hier dus in een nieuw daglicht gezet) en andere verhalen die de "wilde" volkeren van Afrika en Azië afschilderden als achterlijk en gewelddadig, en dus rijp voor de "beschaving" door de superieure Europeanen. Lekker makkelijk toch? Je jat iemands land, noemt ze achterlijk, en zegt dat je ze helpt. Applausje voor de logica!

Het boek is opgedeeld in verschillende delen, die elk een specifiek aspect van het kolonialisme onderzoeken. En Lindqvist doet dat op een heel bijzondere manier: hij combineert historische analyse met persoonlijke reisverhalen. Hij reist door Afrika, volgt de sporen van de kolonisatoren en reflecteert op de impact van hun daden op de lokale bevolking. Het is alsof hij zegt: "Kijk, ik ga je niet alleen vertellen wat er is gebeurd, ik ga je het laten voelen."

Belangrijke thema's om te onthouden (voor als je wilt pronken tijdens de boekenclub):

• De relatie tussen kolonialisme en genocide: Lindqvist stelt dat het kolonialisme niet alleen om economische uitbuiting ging, maar ook om de vernietiging van hele culturen en volkeren. Hij legt een directe link tussen de koloniale praktijken in Afrika en de Holocaust in Europa. En dat is geen vrolijke vergelijking, laten we eerlijk zijn.
• De rol van de wetenschap: Zoals eerder vermeld, laat Lindqvist zien hoe de wetenschap werd misbruikt om racistische ideologieën te rechtvaardigen. Denk aan de frenologie (het idee dat je iemands intelligentie kunt aflezen aan de vorm van zijn schedel) en andere pseudo-wetenschappelijke theorieën die bedoeld waren om de superioriteit van het blanke ras te bewijzen. Serieus, wie bedenkt zoiets?
• De erfenis van het kolonialisme: Lindqvist benadrukt dat de gevolgen van het kolonialisme nog steeds voelbaar zijn in de wereld van vandaag. Armoede, politieke instabiliteit, racisme: het zijn allemaal erfenissen van een tijdperk waarin Europeanen dachten dat ze de wereld konden besturen. En het is nog steeds een hot topic, gezien de discussies over standbeelden, herstelbetalingen en de dekolonisatie van het onderwijs.

Waarom zou je dit boek dan eigenlijk lezen?

Oké, oké, ik geef toe, het klinkt allemaal nogal deprimerend. Maar er zijn een paar goede redenen om "Exterminate All the Brutes" toch op je leeslijst te zetten:

• Het is een eye-opener: Het boek dwingt je om kritisch na te denken over de geschiedenis en de manier waarop die geschiedenis de wereld van vandaag heeft gevormd. Je gaat de wereld anders bekijken, en dat is altijd een goede zaak.
• Het is goed geschreven: Lindqvist is een meester in het vertellen van verhalen. Hij weet complexe ideeën op een heldere en boeiende manier uit te leggen. En dat is een zeldzaamheid in de wereld van de academische literatuur.
• Je kunt indruk maken op je vrienden: Zoals ik al zei, je kunt er pronken met je kennis van de koloniale geschiedenis en je vermogen om diepzinnige gesprekken te voeren. En wie wil dat nou niet?

Maar serieus, het belangrijkste is dat "Exterminate All the Brutes" je aan het denken zet. Het daagt je uit om je eigen vooroordelen te onderzoeken en om na te denken over de verantwoordelijkheid die we allemaal hebben om een betere wereld te creëren. En dat is, denk ik, een best wel belangrijke missie. Ook al is het een beetje een zware missie.

Oké, en nu?

Dus, wat moet je nu doen? Nou, ga naar de boekhandel, bestel het boek online, of leen het van de bibliotheek. Zoek een rustige plek, zet een kop thee (of open een fles wijn, ik oordeel niet), en begin met lezen. Wees voorbereid op een emotionele achtbaan, want dit boek is niet voor gevoelige zielen. Maar wees ook voorbereid op een intellectuele stimulans, want dit boek is een meesterwerk.

En als je klaar bent met lezen, kom dan terug naar dit artikel en vertel me wat je ervan vond. Of nog beter, organiseer een boekenclub en bespreek het met je vrienden. Want dit is een boek dat gelezen en besproken moet worden. Het is een boek dat je aan het denken zet, je uitdaagt en je misschien zelfs een beetje kwaad maakt. Maar het is ook een boek dat je hopelijk inspireert om je steentje bij te dragen aan een betere wereld.

En als dat allemaal niet lukt, kun je altijd nog doen alsof je het gelezen hebt en indruk maken op je vrienden met vage verwijzingen naar "de koloniale mentaliteit" en "de epistemologische onderbouwing van racisme". Ik zal het niet verklappen, beloofd!

Oh, en nog een laatste ding: "Exterminate All the Brutes" is ook een briljante documentaire geworden van Raoul Peck. Dus als je geen zin hebt om te lezen, kun je het ook gewoon bekijken. Maar lees het boek alsnog, oké? Het is de moeite waard. Echt waar.

Veel leesplezier (of kijkplezier)! En vergeet niet: de wereld is een ingewikkelde plek, maar met een beetje kennis en een flinke dosis humor kunnen we er misschien toch nog iets moois van maken.

Tot de volgende boekenclub!