El Nino En El Nina

Zo, zit je lekker? Heb je je stroopwafel en koffie binnen handbereik? Mooi! Want ik ga je een verhaal vertellen over twee gasten die onze planeet een beetje, uh, anders bekijken. We hebben het over El Niño en La Niña. Klinkt als een tango-duo, toch? Maar geloof me, hun dans is iets ingewikkelder (en soms, laten we eerlijk zijn, chaotischer) dan een Argentijnse milonga.

Wat is dat eigenlijk, dat Niño gedoe?

Oké, stel je voor: je bent een vis. Een hele blije vis, zwemmend in de Stille Oceaan. Het leven lacht je toe. Maar dan... dan gebeurt er iets raars. Het water wordt plotseling veel warmer. Je denkt: "Hé, is er een gigantische haardroger in het spel?" Dat, lieve mensen, is waarschijnlijk El Niño.

Officieel gezien (want we moeten toch een beetje serieus zijn), is El Niño een periodieke opwarming van het zeewater aan het oppervlak in de centrale en oostelijke equatoriale Stille Oceaan. Lange zin, hè? Simpeler gezegd: een grote plons warm water die roet in het eten gooit van het normale weerpatroon. Je zou kunnen zeggen dat het de klimaat-bad boy is.

Waarom noemen ze 'm El Niño?

Goede vraag! "El Niño" betekent "het jongetje" in het Spaans. Eeuwen geleden merkten vissers in Zuid-Amerika deze opwarming rond kersttijd op. Omdat kerst draait om het kindje Jezus, noemden ze het zo. Beetje alsof je de stofzuiger "Bartholomeus" zou noemen, toch?

Wat zijn de gevolgen?

Nou, waar zal ik beginnen? El Niño is een beetje als die oom op een bruiloft die net iets te veel heeft gedronken. Hij begint met een onschuldig dansje, maar eindigt met het omgooien van de taart en het ruziën met de DJ.

• Meer regen op sommige plekken, droogte op andere: Denk aan stortregens in Peru en Ecuador (visjes blij, boeren minder), en droogte in Indonesië en Australië (landbouwers minder blij, kangoeroes dorstig).
• Veranderingen in de visstand: Dat warme water is niet zo'n pretje voor sommige vissen. Ze trekken weg, waardoor vissers het moeilijk krijgen. Geen vis, geen friet! (Of ceviche, afhankelijk van je voorkeur).
• Invloed op orkanen: In de Atlantische Oceaan kan El Niño de vorming van orkanen onderdrukken, maar in de oostelijke en centrale Stille Oceaan juist stimuleren. Dus, minder kans op een orkaanvakantie naar Florida, meer kans op een ongewilde watersporttrip in Azië.
• Wereldwijde temperatuurstijging: El Niño kan bijdragen aan recordhoge temperaturen wereldwijd. Goed voor de ijsverkoop, minder goed voor de smeltende ijskappen.

En dan is er La Niña…

Enter La Niña! Zij is een beetje het tegenovergestelde van El Niño. Zie haar als de ingetogen zus die probeert de boel te redden nadat El Niño alle flessen whisky heeft leeggedronken. "La Niña" betekent "het meisje".

In plaats van opwarming van het zeewater, zorgt La Niña voor afkoeling van het zeewater in de equatoriale Stille Oceaan. Het is alsof de planeet even een ijsbad neemt. Brrr!

De gevolgen van La Niña

La Niña is iets minder een party animal dan El Niño, maar ze kan nog steeds aardig wat schade aanrichten. Ze is meer de stille kracht, de saboteur die ongemerkt de wifi uitzet terwijl je zit te videobellen.

• Meer regen in Zuidoost-Azië en Australië: Denk aan overstromingen en mislukte oogsten. Niet zo gezellig.
• Droogte in Zuid-Amerika: Vooral in de zuidelijke Verenigde Staten en Argentinië kan La Niña leiden tot droogte. Watertekort voor de tango-leraren!
• Meer orkanen in de Atlantische Oceaan: Terwijl El Niño de orkanen daar juist remt, geeft La Niña ze juist een boost. Dubbel pech voor de vakantiegangers.
• Invloed op de winter in Europa en Noord-Amerika: La Niña kan bijdragen aan strengere winters met meer sneeuw. Perfect voor de wintersport, minder fijn voor de forenzen.

De grote vraag: Waarom gebeurt dit allemaal?

Tja, dat is de miljoen dollar vraag. De wetenschap is er nog niet helemaal uit, maar de belangrijkste speler is de Walker-circulatie. Stel je voor dat er een gigantische luchtstroom is die over de Stille Oceaan waait, van oost naar west. Deze wind duwt warm water naar het westen, waardoor er koud water omhoog komt in het oosten. Dit is de normale situatie.

Tijdens El Niño verzwakt deze wind (of keert zelfs om), waardoor het warme water zich oostwaarts verplaatst. Het is alsof de postbode plotseling besluit om alle pakketjes op het verkeerde adres af te leveren.

Tijdens La Niña wordt de Walker-circulatie juist sterker, waardoor er nog meer koud water omhoog komt. De postbode werkt overuren en bezorgt alles dubbel.

De precieze oorzaken van deze veranderingen in de Walker-circulatie zijn complex en hebben te maken met de wisselwerking tussen de oceaan en de atmosfeer. Wetenschappers gebruiken ingewikkelde computermodellen om dit te bestuderen, maar zelfs de beste modellen zijn nog niet perfect. Het is alsof je probeert een complexe LEGO-set te bouwen zonder instructies.

Kunnen we dit voorspellen?

In zekere zin, ja. Wetenschappers gebruiken satellieten, boeien en computermodellen om El Niño en La Niña te voorspellen. Maar het is geen exacte wetenschap. Het is meer een combinatie van wiskunde, statistiek en een vleugje gokwerk. Soms zitten ze er dichtbij, soms zitten ze er compleet naast. Net als de weerman op TV.

De voorspellingen worden steeds beter, maar er zijn nog steeds veel uitdagingen. Het klimaat is een complex systeem en er zijn veel factoren die een rol spelen. En dan hebben we het nog niet eens gehad over klimaatverandering, die alles nog ingewikkelder maakt. Alsof je een sudokupuzzel probeert op te lossen terwijl je in een achtbaan zit.

Wat kunnen we eraan doen?

Individueel kunnen we weinig doen aan El Niño en La Niña zelf. Het zijn natuurlijke fenomenen die al duizenden jaren voorkomen. Maar we kunnen wel onze impact verminderen door klimaatverandering aan te pakken. Minder uitstoot van broeikasgassen, duurzamer leven, meer groene energie – je kent het riedeltje.

En als je merkt dat het extreem warm of droog is, of juist heel erg regent, kun je je erop voorbereiden. Koop een ventilator, een waterkan of een rubberboot, afhankelijk van wat er op je af komt.

Dus de volgende keer dat je het hebt over het weer, denk dan even aan El Niño en La Niña. Twee rare snuiters die onze planeet een beetje op z’n kop zetten. En onthoud: het weer is altijd een goed excuus voor een kop koffie en een stroopwafel! Proost!