Een Koekje Van Eigen Deeg

We kennen het allemaal wel, die momenten waarop je kind even flink terugkaatst. "Maar jij doet het zelf ook!", klinkt het dan, als een echo van jouw eigen woorden of gedragingen. Dat is precies wat we bedoelen met "Een koekje van eigen deeg" krijgen. Laten we eens kijken wat dit spreekwoord nu eigenlijk inhoudt, hoe het zich uit in de opvoeding, en hoe we er constructief mee om kunnen gaan.

Wat betekent "Een koekje van eigen deeg"?

De letterlijke betekenis is natuurlijk vrij simpel: je krijgt een reactie die vergelijkbaar is met je eigen actie. Figuurlijk betekent het dat je geconfronteerd wordt met de negatieve gevolgen van je eigen gedrag. Je hebt iets gedaan, en vervolgens ervaar je zelf iets soortgelijks. Het is als een spiegel die je wordt voorgehouden.

In opvoedingssituaties zien we dit vaak terug. Bijvoorbeeld:

• Je bent zelf vaak te laat voor afspraken, en je kind begint ook te laat te komen.
• Je bent geneigd om te schreeuwen als je boos bent, en je kind neemt dit gedrag over.
• Je bent zelf veel met je telefoon bezig, en je kind wil ook constant op een scherm kijken.

Het is begrijpelijk dat dit frustraties kan opleveren. Je probeert je kind op te voeden, en dan krijg je je eigen gedrag teruggekaatst. Maar laten we eens kijken hoe we hier beter mee om kunnen gaan.

Waarom doen kinderen dit?

Kinderen leren voornamelijk door imitatie. Ze observeren hun ouders (of andere belangrijke volwassenen) en nemen hun gedrag over. Dit is een heel natuurlijk en essentieel onderdeel van hun ontwikkeling. Onderzoek van Albert Bandura, een bekende psycholoog, toont aan dat kinderen leren door te observeren en imiteren, zelfs zonder directe bekrachtiging. Dit staat bekend als modeling. Dit verklaart waarom kinderen gedrag overnemen dat ze zien, zelfs als het gedrag niet expliciet wordt aangemoedigd.

Het is dus niet per se dat je kind je wilt 'straffen' of 'terugpakken'. Het is simpelweg dat ze leren door naar jou te kijken. Zoals een basisschoollerares mij laatst vertelde: "Je bent je als ouder vaak niet bewust hoeveel impact je eigenlijk hebt op je kind. Ze kijken en kopiëren alles!".

Daarnaast kan het ook een manier zijn voor kinderen om aandacht te vragen. Als ze merken dat bepaald gedrag een reactie uitlokt, zullen ze het misschien herhalen. Zelfs als de reactie negatief is, kan het nog steeds een vorm van aandacht zijn.

Hoe ga je er constructief mee om?

De volgende stappen kunnen je helpen om constructiever om te gaan met de situatie:

1. Zelfreflectie

De eerste stap is eerlijk naar jezelf kijken. Ben ik zelf een goed voorbeeld? Doe ik zelf wat ik van mijn kind verwacht? Wees niet te hard voor jezelf, maar probeer wel bewust te zijn van je eigen gedrag.

Vraag jezelf af:

• Welk gedrag van mijn kind irriteert me?
• Doe ik dit gedrag zelf ook?
• Wat is de onderliggende boodschap van mijn kind?

2. Erkenning

Erken dat je kind je een spiegel voorhoudt. Vermijd de neiging om in de verdediging te schieten. Zeg bijvoorbeeld: "Je hebt gelijk, ik ben inderdaad vaak te laat." Dit laat zien dat je openstaat voor feedback en bereid bent om te veranderen.

3. Communicatie

Praat met je kind over de situatie. Leg uit waarom bepaald gedrag niet wenselijk is, maar doe dit op een rustige en respectvolle manier. Vermijd beschuldigingen en oordelen.

Voorbeeld: "Ik merk dat je de laatste tijd ook vaak boos wordt en gaat schreeuwen. Ik doe dat zelf ook wel eens, en dat is eigenlijk niet zo handig. Laten we samen proberen om rustiger te reageren."

4. Verandering

Verander je eigen gedrag. Dit is de moeilijkste, maar ook de belangrijkste stap. Je kunt niet van je kind verwachten dat ze iets anders doen, als je zelf hetzelfde gedrag blijft vertonen. Focus op concrete en haalbare doelen.

Voorbeelden:

• Zet een wekker om op tijd te vertrekken.
• Neem een pauze als je merkt dat je boos wordt.
• Leg je telefoon weg als je met je kind bezig bent.

5. Positieve bekrachtiging

Beloon je kind als ze positief gedrag vertonen. Dit kan met een complimentje, een knuffel, of een kleine beloning. Dit stimuleert hen om het gewenste gedrag te herhalen.

Voorbeeld: "Wat goed dat je zo rustig bent gebleven toen je broer je speelgoed afpakte! Ik ben trots op je."

Praktische oefeningen

Hier zijn een paar praktische oefeningen die je kunt doen om jezelf en je kind te helpen:

1. De "Spiegel"-oefening

Ga samen met je kind voor de spiegel staan. Bespreek wat je ziet en hoe je je voelt. Benoem zowel positieve als negatieve eigenschappen. Dit helpt je kind om zelfbewuster te worden.

2. De "Stop"-oefening

Spreek een codewoord af (bijvoorbeeld "Stop") dat je kunt gebruiken als iemand (jij of je kind) ongewenst gedrag vertoont. Dit helpt om bewustwording te creëren en de situatie te de-escaleren.

3. De "Complimenten"-oefening

Neem elke dag de tijd om elkaar complimenten te geven. Dit versterkt de positieve band tussen jou en je kind en stimuleert positief gedrag.

Conclusie

"Een koekje van eigen deeg" krijgen kan frustrerend zijn, maar het is ook een waardevolle leermogelijkheid. Het dwingt je om naar je eigen gedrag te kijken en te reflecteren op je rol als opvoeder. Door eerlijk te zijn, te communiceren en je eigen gedrag te veranderen, kun je een positieve invloed hebben op je kind en een betere relatie opbouwen.

Denk eraan, je bent niet alleen. Elke ouder maakt fouten. Het belangrijkste is dat je bereid bent om te leren en te groeien. Dus, neem dat "koekje van eigen deeg" aan, proef de wijsheid die erin zit, en gebruik het om een betere versie van jezelf te worden.

Begin vandaag nog! Kies één ding dat je wilt veranderen en zet de eerste stap. Je zult versteld staan van de positieve impact die het kan hebben, niet alleen op je kind, maar ook op jezelf.