Deleuze Guattari A Thousand Plateaus

Oké, luister even goed. Stel je voor: je zit in een café, je hebt een biertje, en je buurman begint over Deleuze en Guattari. Eerst denk je: “Oh nee, niet weer zo’n intellectueel die mijn avond verpest.” Maar wacht! Want dit verhaal wordt raar, complex, en uiteindelijk... best wel grappig. We gaan het hebben over A Thousand Plateaus, oftewel: Duizend Plateaus. Een boek dat je hersenen kneedt als klei.

Wat de heck is A Thousand Plateaus?

Om te beginnen: vergeet alles wat je weet over boeken. Dit is geen boek. Dit is een... rizoom. Jazeker, een rizoom. Klinkt als een nieuwe pasta, toch? Maar nee, het is een wortelstok. Stel je een grasveld voor. Elke grasspriet is een idee, en die zijn allemaal met elkaar verbonden via wortels die alle kanten op gaan. Geen begin, geen eind, alleen maar verbindingen. A Thousand Plateaus is dus geen lineair verhaal. Je kunt beginnen waar je wilt, en je zult waarschijnlijk alsnog verdwaald raken. Maar dat is juist de bedoeling!

Deleuze en Guattari (D&G, want we zijn nu cool genoeg om ze af te korten) gooien je in een mallemolen van concepten. Denk aan:

• Territorialisering en Deterritorialisering: Alsof je je eigen koninkrijkje bouwt (territorialisering) en het dan weer afbreekt (deterritorialisering). Denk aan een zandkasteel op het strand dat onverbiddelijk wordt opgeslokt door de golven.
• De Lichaam-zonder-Organen (LzO): Klinkt eng, is het niet per se. Zie het als het potentieel van je lichaam, voordat de maatschappij je vertelt wat je ermee moet doen. Als een klomp klei voordat je er een vaas van maakt. Of een asbak. Het LzO is pure, ongefilterde mogelijkheid.
• Nomadische wetenschap vs. Staats wetenschap: De nomade die rondtrekt en op intuïtie dingen ontdekt versus de staats wetenschapper die alles netjes categoriseert en opschrijft. Denk aan een hippie botanicus die in de jungle nieuwe geneeskrachtige kruiden ontdekt versus een professor in een labjas die alles microscopisch onderzoekt. Beide belangrijk, maar fundamenteel verschillend.

Het Rhizoom in de Praktijk

Dus, wat betekent dit nou allemaal? Stel je voor dat je een band hebt. Traditioneel heb je een leadzanger, een gitarist, een bassist, en een drummer. Mooi gestructureerd, hiërarchisch. Maar wat als je een rizomatische band hebt? Iedereen kan zingen, iedereen kan een instrument bespelen, en de rollen wisselen voortdurend. Geen frontman, alleen maar een collectief dat samen muziek maakt. Chaos? Misschien. Geniaal? Absoluut mogelijk!

Of neem internet. Dat is toch de ultieme rizoom? Links gaan alle kanten op, je kunt urenlang ronddwalen van Wikipedia-pagina naar YouTube-video naar een obscure blog over breien. Geen duidelijke route, geen eindpunt, alleen maar eindeloze verbindingen. D&G zouden trots zijn.

Waarom zou je dit überhaupt lezen?

Nou, dat is een goede vraag. A Thousand Plateaus is geen boek voor beginners. Het is taaie kost. Je zult waarschijnlijk een woordenboek en een flinke dosis geduld nodig hebben. Maar als je doorzet, kan het je blik op de wereld veranderen. Het dwingt je om na te denken over structuren, hiërarchieën, en de manier waarop we de werkelijkheid indelen. En dat is best wel cool, toch?

Bovendien is het gewoon een leuk verhaal om op een feestje te vertellen. "Oh, je bent bezig met marketing? Heb je al nagedacht over de deterritorialisering van je merk?" Wedden dat je de meest interessante persoon van de avond bent?

De humor van de zaak

Oké, laten we eerlijk zijn. D&G waren niet per se bekend om hun humor. Maar er zit een soort absurde humor in de manier waarop ze denken. Alsof ze de werkelijkheid bekijken door een omgekeerde verrekijker. Alles wordt vreemder, absurder, en daardoor soms ook hilarisch. En dan heb je nog de eindeloze hoeveelheid jargon. Soms lijkt het alsof ze gewoon woorden uit hun mouw schudden. "De moleculaire revolutie van de desiderende machines!" Ja ja, is goed jongens. Vertel verder!

En laten we de impact van het boek op de popcultuur niet vergeten. Van filosofen tot kunstenaars tot muzikanten, iedereen heeft zich laten inspireren door A Thousand Plateaus. Zelfs in films en games zie je sporen van hun ideeën. Dus wie weet, misschien ben je al rizomatisch aan het denken zonder dat je het doorhebt!

Conclusie (soort van)

A Thousand Plateaus is een uitdaging. Het is een experiment. Het is een... ja, wat is het eigenlijk? Een filosofisch pretpark? Een hersenkraker? Een bron van inspiratie? Het is waarschijnlijk al deze dingen. Dus, pak een biertje, duik erin, en laat je meevoeren. Verwacht niet dat je alles zult begrijpen. Verwacht wel dat je je zult verbazen. En misschien, heel misschien, zul je de wereld daarna anders bekijken.

En onthoud: als je echt verdwaald raakt, kun je altijd nog googelen. Maar dat is dan weer niet erg rizomatisch, hè?

Nog even een paar tips voor de lezer:

• Begin niet bij het begin: Serieus, doe het niet. Kies een plateau dat je interessant lijkt en begin daar.
• Lees met een woordenboek bij de hand: Je zult het nodig hebben.
• Accepteer de verwarring: Het is oké om niet alles te begrijpen. Laat de ideeën gewoon op je inwerken.
• Praat erover met anderen: Zoek een studiegroep, of een vriend die net zo gek is als jij. Samen kom je er wel uit (soort van).
• Geef niet op! Ook al voelt het alsof je hersenen in de blender zitten. Het is het waard.

En mocht je me ooit in een café tegenkomen en ik begin over Deleuze en Guattari... ren dan niet weg. Geef me een biertje en luister naar mijn verhaal. Want het wordt raar, complex, en uiteindelijk... misschien wel de moeite waard.