De Wisselwachter Geert Mak Recensie

Oké, bekentenis: ik ben verslaafd aan oude foto's. Vooral zwart-wit foto's. Laatst zat ik in een kringloopwinkel te neuzen (zoals je me vaker kunt vinden, guilty pleasure) en ik stuitte op een album. Een familiealbum, zo te zien. Iemand had al die herinneringen, al die levens, gewoon achtergelaten. Pijnlijk, en fascinerend tegelijk. Je gaat je toch afvragen: wat is er met deze mensen gebeurd? Waar zijn ze nu? Leefden ze nog toen Geert Mak 'In Europa' schreef? Hadden ze uberhaupt van hem gehoord? Nou ja, dat soort gedachtes dus. En dát, lieve mensen, brengt me bij... Geert Mak.

Want dat is precies wat Mak doet, toch? Hij kijkt naar het verleden, naar al die levens die de geschiedenis hebben gevormd, en probeert er een verhaal van te maken. Een verhaal dat ons, de lezers, helpt om de wereld van vandaag beter te begrijpen. En in zijn boek De Wisselwachter doet hij dat op een manier die... nou ja, laten we het eens van dichterbij bekijken.

De Wisselwachter: Een Reis door de Tijd

De Wisselwachter is dus geen standaard geschiedenisboek. (Alsof Mak ooit zoiets zou schrijven, toch?). Het is meer een...tijdmachine. Een reis door de twintigste eeuw, gezien door de ogen van de mensen die er middenin zaten. Van de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog tot de val van de Berlijnse Muur. En dat alles aan de hand van een huis in Cornwerd, Friesland. Een huis dat, net als een wisselwachter, op een kruispunt van geschiedenis lijkt te staan.

Ik bedoel, wie verwacht nou dat een huis in een klein Fries dorp zo'n rijkdom aan verhalen kan herbergen? En toch is het zo. Mak neemt je mee naar binnen, laat je de oude foto's zien (ja, daar zijn ze weer!), de brieven, de dagboeken. Hij vertelt je de verhalen van de bewoners, hun vreugde, hun verdriet, hun angsten. En door die verhalen te vertellen, vertelt hij het verhaal van Europa. Of misschien wel het verhaal van de mensheid.

Kijk, en dat is waar het interessant wordt. Want Mak doet niet aan objectieve geschiedschrijving (thank god!). Hij is niet bang om zijn eigen mening te geven, om partij te kiezen. Hij is een betrokken verteller, een bevlogen denker. En dat maakt zijn boeken zo boeiend. Hij is niet iemand die de feiten presenteert en zegt: "Zo is het." Nee, hij zegt: "Kijk eens naar dit verhaal. Wat denk jij er van? Wat voel jij er bij?"

Wat maakt 'De Wisselwachter' zo goed?

Waarom is De Wisselwachter nou zo'n aanrader? Ik denk dat het verschillende redenen heeft:

• De persoonlijke verhalen: Zoals ik al zei, het zijn de verhalen van de mensen die het hebben meegemaakt die het boek zo krachtig maken. Je leert over de politiek en economie van Europa, maar je leert het door de ogen van de mensen die in de fabrieken werkten, in de loopgraven vochten, of simpelweg probeerden te overleven.
• De heldere schrijfstijl: Mak is een meester in het schrijven. Hij kan complexe zaken uitleggen op een manier die iedereen begrijpt. Geen jargon, geen moeilijke woorden, gewoon heldere, duidelijke taal. (Alhoewel, ik geef toe, af en toe moet je wel een woordenboek erbij pakken als je geen Fries spreekt!)
• De relevantie: Hoewel het boek over de twintigste eeuw gaat, is het nog steeds enorm relevant voor de wereld van vandaag. De thema's die Mak aansnijdt - oorlog, migratie, identiteit - zijn nog steeds actueel. Sterker nog, ze zijn misschien wel actueler dan ooit.
• De Friese setting: Serieus, ik had nooit gedacht dat ik zo geboeid zou raken door een boek dat zich grotendeels in Friesland afspeelt. Maar het is juist die specifieke setting die het boek zo bijzonder maakt. Het laat zien dat de grote geschiedenis zich ook in de kleine plaatsen afspeelt.

Denk je trouwens dat de Friezen zelf dit huis kennen? Of vonden? Ik zou er wel eens willen langsgaan, maar dat is dan weer een ander verhaal. (En misschien een beetje stalkerig, ik weet het).

Kritiek? Jazeker!

Natuurlijk is er ook kritiek op De Wisselwachter. Sommige mensen vinden dat Mak te veel de nadruk legt op de ellende en de misère. Ze vinden dat hij een te pessimistisch beeld van de geschiedenis schetst. En eerlijk is eerlijk, er zit wel wat in. Het is geen vrolijk boek. Maar is de geschiedenis zelf dan zo vrolijk? Is het niet juist belangrijk om de donkere kanten te laten zien, om te leren van onze fouten?

Anderen vinden dat Mak te veel zijn eigen mening doordrukt. Dat hij te veel partij kiest. Maar ik denk dat dat juist zijn kracht is. Hij is geen neutrale observator. Hij is een betrokken deelnemer. En dat maakt zijn boeken zo levendig en zo persoonlijk. En laten we eerlijk zijn, iedereen heeft een mening. Zelfs die zogenaamde neutrale observators. Dus waarom zou Mak die van hem niet mogen geven?

Conclusie: Lezen!

Al met al ben ik razend enthousiast over De Wisselwachter. Het is een meeslepend, ontroerend en leerzaam boek. Het is een boek dat je aan het denken zet, dat je raakt, dat je bijblijft. En het is een boek dat je helpt om de wereld van vandaag beter te begrijpen. Dus, ja, ik zou zeggen: Lezen! (En daarna meteen 'In Europa' oppakken, als je dat nog niet gedaan hebt. Just saying...).

Het is geen luchtige lectuur voor op het strand (tenzij je van héél serieuze strandlectuur houdt, natuurlijk). Het is een boek dat je in alle rust moet lezen, met een kop thee (of een glas wijn, als je daar meer van bent) en de tijd om erover na te denken. Want dat is het waard. Echt.

En als je het uit hebt, dan kun je altijd nog naar Friesland gaan om het huis te zoeken. Maar dat is jouw beslissing. Ik bemoei me er niet mee. Echt niet. (Oké, misschien een klein beetje...)

Nog even kort:

• Auteur: Geert Mak
• Onderwerp: De twintigste eeuw, Europese geschiedenis, de impact van de geschiedenis op individuele levens
• Stijl: Persoonlijk, betrokken, helder
• Aanrader voor: Iedereen die geïnteresseerd is in geschiedenis, politiek en de menselijke conditie.

Dus, wat denk jij? Ga je het lezen? Laat het me weten in de comments! Ik ben benieuwd naar jouw mening.

Oh, en als je toevallig dat familiealbum in de kringloopwinkel vindt... stuur me een foto! (Nee, grapje. Of toch niet?)