De Vriendin Van Anne Frank

Dus, ik zat laatst in het café, zoals je weet, mijn favoriete plek om belangrijke historische figuren te bespreken (naast de supermarkt natuurlijk), en het ging over Anne Frank. Iedereen kent Anne, hè? Maar we hadden het over haar beste vriendin. Je weet wel, diegene die altijd mee-lachte om je stomme grappen en je hielp met huiswerk…Nou ja, soort van. Want dit is wel de Tweede Wereldoorlog, dus huiswerk was waarschijnlijk niet het topprioriteit.

Wie was deze mysterieuze Vriendin?

Haar naam was Jacqueline van Maarsen, of Jopie zoals Anne haar noemde. Klinkt toch alsof ze klaar waren voor een Disney-film over beste vrienden, of niet? Jopie was dus niet Joods, wat best cruciaal was. Stel je voor dat Anne en Jopie écht beste vriendinnen waren gebleven en samen ondergedoken moesten… Dat zou een ander verhaal zijn geweest.

Een onverwachte vriendschap

Je zou denken dat in die tijd, met al die religieuze en sociale spanningen, vriendschappen puur op afkomst gebaseerd waren. Maar nee! Anne en Jopie ontmoetten elkaar op de Montessori Lyceum in Amsterdam. En ja, ik weet wat je denkt: Montessori? Dat is toch dat gedoe met houten speelgoed en zelfontdekking? Nou, blijkbaar konden ze daar ook gewoon met elkaar kletsen en geheimen uitwisselen.

Ze werden snel vriendinnen. Je kent het wel: dezelfde interesses, dezelfde lachbuien om de stomme dingen die leraren zeiden. Jopie was slim, ze hield van lezen en haar vader was een beetje een coole vogel: hij was een niet-religieuze Jood die gescheiden was en hertrouwde met een christelijke vrouw. Dus, je weet wel, een beetje een rebel in die tijd. Anne daarentegen, was gewoon… Anne. Luid, extravert en een beetje een drama queen (in de beste zin van het woord!).

BFF's voor even…

Anne en Jopie waren unbreakable… tenminste, tot de nazi’s de boel kwamen verpesten. En dat is een understatement van de eeuw.

Hier komt de twist: in 1941, vlak voordat de Jodenster verplicht werd, kwam Jopie erachter dat ze officieel gezien niet als Joods werd beschouwd! Haar moeder was immers christelijk. Dat betekende dat Jopie naar een andere school moest. Stel je voor: je bent net bevriend geraakt met het leukste meisje van de school, en dan zegt de overheid "Sorry, je bent niet Joods genoeg om hier te blijven!" Awkward.

Dat was het einde van hun dagelijkse vriendschap. Maar ze bleven contact houden, voor zover dat kon. Ze schreven elkaar nog briefjes en zagen elkaar af en toe. Dat laatste, moet je je voorstellen: twee meiden die stiekem afspreken terwijl de wereld om hen heen steeds gekker wordt. Het is bijna een scène uit een spionagefilm.

En toen kwam het Achterhuis…

We weten allemaal wat er met Anne gebeurde. Ondergedoken in het Achterhuis, haar dagboek, haar dromen… Het is allemaal zo intens en triest.

Maar wat gebeurde er met Jopie? Nou, haar leven was ook geen picknick in het park. Hoewel ze niet ondergedoken hoefde te duiken, waren de spanningen en de angst overal voelbaar. Ze zag hoe haar Joodse vrienden en kennissen werden weggevoerd. Dat moet vreselijk zijn geweest.

Hier een paar surprising feiten over Jopie na de oorlog:

• Ze wist niet dat Anne een dagboek had geschreven tot na de oorlog. Stel je voor dat je erachter komt dat je beste vriendin een boek heeft geschreven over haar leven in onderduik, en jij komt er pas achter als het gepubliceerd is! Mindblowing.
• Ze werd een boekbindster. Ja, echt! Misschien een manier om haar verbinding met boeken en verhalen te eren?
• Ze schreef zelf ook boeken over haar vriendschap met Anne en over de oorlog. Ze werd een soort ambassadeur van Anne's verhaal.
• Ze bleef heel haar leven loyale aan de herinnering aan Anne en probeerde de boodschap van Anne’s dagboek te verspreiden: tolerantie, begrip en vrede.

De erfenis van een vriendschap

Jacqueline van Maarsen overleed in 2023, op 96-jarige leeftijd. Ze heeft dus nog een heel lang leven gehad na die vreselijke tijd. En ze heeft haar verhaal, haar vriendschap met Anne, nooit vergeten.

Wat maakt dit nou zo bijzonder? Het is niet alleen het verhaal van Anne Frank, het is ook het verhaal van een vriendschap. Een vriendschap die onderbroken werd door de oorlog, maar die nooit helemaal verdween.

Wat kunnen we hier nou van leren?

Nou, ten eerste: choose your friends wisely. Zorg dat je vrienden hebt die je steunen en accepteren, ongeacht wat er gebeurt. En ten tweede: sta op tegen onrecht. Net zoals Jopie deed, door Anne's verhaal te vertellen. En last but not least: waardeer vriendschap, want soms is het alles wat we hebben.

Dus de volgende keer dat je in een café zit, en je bent even klaar met het roddelen over je buurman (geef maar toe!), denk dan eens aan Anne en Jopie. Twee meisjes, twee vriendinnen, in een vreselijke tijd. En bedenk wat jij zou doen. En misschien… misschien bel je je beste vriend(in) wel even op. Want je weet maar nooit wanneer de nazi’s (of erger…de belastingdienst!) aan de deur staan.

En nu, wie bestelt de bitterballen?