De Mens Lijdt Het Meest

Oké, even een bekentenis. Ik stond dus laatst in de supermarkt, te stuntelen met zo’n zelfscan ding (wie heeft die dingen eigenlijk bedacht? Echt een marteling!). Voor me stond een vrouw, die blijkbaar al even bezig was. Ze zuchtte diep, fronste haar wenkbrauwen, en fluisterde iets in de trant van: “Waarom moet dit nou weer misgaan?” Toen ik even later een kassa medewerker zag aankomen om haar te helpen, hoorde ik haar zuchten. En toen dacht ik… ja, dacht ik aan dat ene gezegde.

Je kent het wel. Dat ene cliché dat oma vroeger altijd zei. Je raadt het al: "De mens lijdt het meest door het lijden dat hij vreest". Ja, ja, ik weet het. Klinkt zwaar en filosofisch. Maar is het ook echt zo? En zo ja, wat kunnen we er dan in vredesnaam mee? Dat is de vraag die ik me ging stellen. Want eerlijk is eerlijk, soms lijden we ook gewoon door dingen die daadwerkelijk gebeuren, toch?

Wat betekent 'De mens lijdt het meest door het lijden dat hij vreest' nou eigenlijk?

Eigenlijk is het best simpel. Het betekent dat we onszelf vaak meer pijn doen door de angst en de zorgen die we hebben over mogelijke toekomstige problemen, dan door de problemen zelf wanneer ze zich daadwerkelijk voordoen. Het gaat om de anticipatie van ellende, die soms erger is dan de ellende zelf.

Denk er maar eens over na. Hoe vaak heb je je niet druk gemaakt over een presentatie op je werk, een date, een lastig gesprek met je baas? Uren, dagen, misschien wel wekenlang heb je erover gepiekerd, scenario's bedacht, en je afgevraagd wat er allemaal mis zou kunnen gaan. En hoe vaak bleek het uiteindelijk minder erg dan je had verwacht? Of viel het misschien zelfs wel mee?

Dat is de kern. De angst voor het onbekende, de vrees voor de mogelijke gevolgen… dat kan je echt slopen. Het vreet energie, het maakt je onzeker, en het belemmert je om te genieten van het moment. En dat is zonde, vind je niet?

Voorbeelden uit het dagelijks leven

Laten we eens kijken naar een paar herkenbare situaties:

• De angst voor afwijzing: Je wilt iemand aanspreken, maar je bent bang dat hij/zij je afwijst. Dus doe je het maar niet. De angst voor de mogelijke afwijzing weerhoudt je ervan om een kans te pakken.
• De angst voor falen: Je wilt een nieuwe uitdaging aangaan, maar je bent bang dat je het niet kunt. Dus blijf je liever in je comfortzone. De angst voor falen verhindert je persoonlijke groei. (Ken je dat gevoel? Ik wel!)
• De angst voor kritiek: Je hebt een idee, maar je bent bang dat anderen het zullen afkraken. Dus houd je het voor jezelf. De angst voor kritiek smoort je creativiteit.

Zie je wat er gebeurt? De angst controleert je. Het bepaalt je gedrag en je keuzes. En daardoor mis je misschien wel kansen, ervaringen, en mogelijkheden die je leven juist leuker en rijker zouden maken.

Waarom doen we dit onszelf aan?

Goede vraag! Waarom zijn we toch zo dol op piekeren en doemdenken? Er zijn een paar mogelijke verklaringen:

• Onze hersenen zijn geprogrammeerd om op zoek te gaan naar gevaar: Het is een overlevingsmechanisme. Onze voorouders moesten constant alert zijn op dreigingen, anders hadden ze het niet gered. (Bedankt, oerinstinct!)
• We hebben de illusie van controle: Door te piekeren, denken we dat we de situatie beter kunnen beheersen. Alsof we door alle mogelijke scenario's te bedenken, beter voorbereid zijn op wat er komen gaat. (Spoiler alert: dat is meestal niet zo!)
• We verwarren angst met realiteit: We denken dat als we bang zijn voor iets, het ook wel zal gebeuren. Alsof de angst zelf de gebeurtenis veroorzaakt. (Een beetje magisch denken, eigenlijk.)

Maar goed, nu weten we waarom we het doen. De volgende vraag is: wat kunnen we er aan doen?

Wat kun je doen om minder te lijden door je angsten?

Gelukkig zijn er een aantal dingen die je kunt proberen:

• Erken je angsten: De eerste stap is om je bewust te worden van je angsten. Wat is het precies waar je bang voor bent? Waar komt die angst vandaan? Hoe reageert je lichaam erop? (Word je klam, krijg je hartkloppingen, etc.?)
• Daag je angsten uit: Zijn je angsten wel realistisch? Is de kans echt zo groot dat hetgene waar je bang voor bent, ook daadwerkelijk zal gebeuren? Wat is het worst-case scenario? En zou je dat aankunnen? (Meestal wel, toch?)
• Focus op het heden: Probeer je aandacht te richten op het hier en nu. Wat kun je op dit moment doen? Wat heb je op dit moment in de hand? Hoe kun je op dit moment genieten? (Mindfulness kan hierbij helpen.)
• Neem actie: Soms is de beste manier om je angsten te overwinnen, om ze onder ogen te komen. Doe datgene waar je bang voor bent, stap uit je comfortzone. Je zult merken dat het vaak minder eng is dan je dacht.
• Wees lief voor jezelf: Wees niet te streng voor jezelf als je piekert of angstig bent. Het is oké om je zo te voelen. Geef jezelf de ruimte om je gevoelens te accepteren en te verwerken. (Een beetje zelfcompassie kan wonderen doen!)
• Zoek hulp: Als je merkt dat je angsten je leven beheersen, aarzel dan niet om hulp te zoeken. Praat met een vriend, familielid, of een professional. Er is geen schande aan om hulp te vragen.

Conclusie: Leef in het nu!

Dus, "De mens lijdt het meest door het lijden dat hij vreest". Het is een cliché, maar er zit een kern van waarheid in. Door je bewust te worden van je angsten, ze uit te dagen, en je aandacht te richten op het heden, kun je een stuk minder lijden en meer genieten van het leven. (En dat is toch wat we allemaal willen, nietwaar?)

En die vrouw in de supermarkt? Ik hoop dat ze, net als ik, af en toe even stilstaat bij dit gezegde. Misschien helpt het haar ook om iets minder te stressen over die stomme zelfscanners. Want uiteindelijk… is het maar een boodschap, toch? Focus op wat belangrijk is, en laat de rest los. Fijne dag!