De Kellner En De Levenden

Oké, luister! We gaan het hebben over iets super vaags, maar oh-zo-interessant: De Kellner en de Levenden. Klinkt als een indie-film, toch? Nou, het is eigenlijk... filosofie! Maar geen saaie, stoffige filosofie. We gaan de diepte in, zonder te verdrinken. Beloofd!

Wat is dit voor nonsens?

Simpel gezegd: De Kellner en de Levenden is een belangrijk werk van Jean-Paul Sartre. Ken je die gast? Franse filosoof, existentiële crisis specialist, en blijkbaar ook een fan van kelners. Echt waar!

Het hele ding gaat over vrijheid, verantwoordelijkheid en het feit dat het leven best wel absurd is. Maar dan in het Frans. Très chic!

Sartre, Kelners en Existentiële Angst

Waarom een kelner? Goede vraag! Sartre gebruikt de kelner als een voorbeeld van hoe mensen soms doen alsof ze iets zijn wat ze niet zijn. De kelner is een kelner, ja, maar hij speelt ook kelner. Overdreven hoffelijk, perfecte bewegingen... een karikatuur van zichzelf.

Dit noemt Sartre "mauvaise foi", ofwel kwade trouw. Het is een beetje alsof je jezelf voor de gek houdt. Jezelf wijsmaken dat je geen keuzes hebt, dat je gewoon bent wat je doet. Maar dat is bullshit! Volgens Sartre zijn we altijd vrij om te kiezen. Zelfs de kelner.

Een kelner hoeft niet zo über-kelnerig te doen. Hij kan ontslag nemen, de boel in de fik steken (zou Sartre niet aanraden), een gedicht schrijven... de mogelijkheden zijn eindeloos! Maar hij kiest ervoor om in zijn rol te blijven. En dat is zijn verantwoordelijkheid.

Waarom is dit leuk?

Omdat het zo herkenbaar is! Denk er maar eens over na: doe jij weleens alsof je iets bent wat je niet bent? Op je werk, bij je schoonouders, online?

We performen allemaal. We dragen maskers. Soms bewust, soms onbewust. Sartre wijst ons erop dat we authentiek moeten zijn. Dat we onszelf niet moeten verloochenen.

En dat is best wel empowering, toch?

De Vrijheid van de Frietkraam

Stel je voor: je staat in de rij bij de frietkraam. Je kunt kiezen: een frietje oorlog, een frietje speciaal, of een broodje kroket. De keuze is reuze! Maar je moet kiezen. Je bent veroordeeld tot vrijheid, zoals Sartre zou zeggen. (Hij had vast ook wel een frietje gelust.)

Het is makkelijker om te zeggen: "Doe maar wat iedereen bestelt". Of: "Ik heb altijd al een frietje oorlog besteld, dus ik doe dat nu weer". Maar dat is mauvaise foi! Je ontloopt je verantwoordelijkheid. Je bent geen autonoom denkend individu, maar een slaaf van de gewoonte.

Dus de volgende keer dat je voor een keuze staat, denk aan Sartre. Denk aan de kelner. Denk aan de frietkraam. En kies bewust! Kies wat jij wilt. Wees authentiek!

Quirky Sartre-Feiten

Oké, even serieus: Sartre was best een aparte snuiter.

• Hij had maar één oog (de andere had hij verloren door... tsja, niemand weet precies hoe).
• Hij rookte als een ketter. Sigaretten, pijpen, alles wat brandde.
• Hij weigerde de Nobelprijs voor de Literatuur in 1964. "Ik wil niet geinstitutionaliseerd worden!", zei hij. Rebel!
• Hij had een open relatie met Simone de Beauvoir, ook een beroemde filosoof. Samen waren ze het power couple van de Franse intellectuele scene.

En het allerleukste? Sartre schreef De Kellner en de Levenden in de Tweede Wereldoorlog, terwijl hij in het Franse verzet zat. Dus terwijl de nazi's Parijs bezetten, zat Sartre te filosoferen over kelners en existentiële angst. Quel homme!

Sartre voor Dummies (of Zoiets)

Even alles samenvatten, zonder dat je hersenen ontploffen:

1. Existentialisme: Het leven heeft geen vooraf bepaald doel. We zijn vrij om onze eigen betekenis te creëren.
2. Vrijheid: We zijn altijd vrij om te kiezen, zelfs als we dat niet zo voelen.
3. Verantwoordelijkheid: Met vrijheid komt verantwoordelijkheid. We zijn verantwoordelijk voor onze eigen keuzes.
4. Mauvaise Foi (Kwade Trouw): Jezelf voor de gek houden. Ontkennen dat je vrij bent. Jezelf reduceren tot een rol.
5. Authenticiteit: Eerlijk zijn tegenover jezelf. Je eigen keuzes maken. Je eigen betekenis creëren.

Dus... wat nu?

Nou, nu kun je indruk maken op je vrienden met je kennis van Sartre en het existentialisme! Of je kunt het gewoon vergeten en een frietje oorlog bestellen. De keuze is aan jou!

Maar serieus, denk er eens over na. Ben jij de kelner? Of ben je de klant? En wat zou Sartre zeggen?

Bon appétit! (En denk erom: ook bij het eten heb je een keuze!)

Bonus: Sartre-achtige Vragen voor een Diepzinnige Avond

Organiseer een Sartre-themed etentje! Serveer Franse kaas, rode wijn en stel deze vragen aan je gasten:

• Wanneer heb je voor het laatst mauvaise foi bedreven?
• Wat is jouw definitie van authenticiteit?
• Als je alles kon doen wat je wilde, zonder consequenties, wat zou je dan doen? (En waarom doe je het niet?)
• Is het leven zinloos, of kunnen we er zelf betekenis aan geven?
• Welk frietje bestel je? En waarom?

Pas op: het kan een lange avond worden...

Dus daar heb je het! De Kellner en de Levenden, ontrafeld (enigszins). Hoop dat je het leuk vond. En onthoud: wees jezelf! (Tenzij je een saaie kelner bent, dan mag je best een beetje overdrijven.)