De Hel Dat Zijn De Anderen

Oké, luister even allemaal! Ik ga jullie vandaag meenemen op een hilarische reis, een soort safari door een filosofische jungle. De bestemming? 'De Hel Dat Zijn De Anderen', oftewel, "De Hel, dat zijn de anderen." Klinkt vrolijk, hè? Alsof je op een strandvakantie de rekening gepresenteerd krijgt. Maar geloof me, het is leuker dan het klinkt. Misschien.

Het is namelijk een quote van de briljante (en laten we eerlijk zijn, een beetje deprimerende) Jean-Paul Sartre, die ons in de 20e eeuw verrijkte met existentialisme. En existentialisme, dat is eigenlijk gewoon fancy taal voor: "Je bent 100% verantwoordelijk voor je eigen ellende, en de rest van de wereld helpt daar graag aan mee." Maar dan met meer sigaretten en Franse accenten.

Wat de hel bedoelt Sartre nou eigenlijk?

Stel je voor: je bent net een perfect kopje koffie aan het zetten. De geur, de stoom, de ideale temperatuur... en BAM! Iemand stoot je aan en al je caffeïne-dromen spatten uiteen over je hagelwitte overhemd. Schuld van de ander, toch? Nou, volgens Sartre, is het ingewikkelder. Hij zegt niet dat anderen je leven letterlijk verpesten (hoewel, sommige mensen…), maar dat hun oordeel, hun blik, je opsluit en je definieert.

Het zit zo: we hebben allemaal een beeld van onszelf. Een soort interne selfie die we de hele dag bijwerken. Maar die selfie is nooit compleet. We zien onszelf niet van alle kanten. En dat is waar de anderen komen kijken (of juist loeren, afhankelijk van je Tinder-dates). Zij kijken naar ons en vormen een oordeel. En dat oordeel beïnvloedt ons. Het maakt ons bewust van hoe we er echt uitzien. En dat kan pijnlijk zijn. Alsof iemand plotseling de Instagram-filter weghaalt.

Denk er maar eens over na: Heb je ooit iets anders gedaan dan je normaal zou doen, omdat je wist dat iemand keek? Heb je je ooit anders voorgedaan dan je bent om indruk te maken? Dat is de "hel" aan het werk! Je wordt gedwongen jezelf te bekijken door de ogen van de ander, en dat beperkt je vrijheid. Je probeert je aan te passen aan hun verwachtingen, in plaats van gewoon jezelf te zijn. Auw!

Even concreet: Een hels scenario (of drie)

• Het kantoor: Je hebt een geniale ingeving tijdens de brainstorm. Je steekt je hand op, vol enthousiasme, en roept iets... en niemand lacht. Stille dood. De blikken van je collega's snijden dieper dan de fileermessen van een sushi-chef. Vanaf dat moment durf je nooit meer iets te zeggen. De hel is je bureaustoel.
• De eerste date: Je bent smoorverliefd op de ander, maar bang dat ze je niet leuk genoeg vinden. Je probeert de perfecte versie van jezelf te zijn: grappig, intelligent, avontuurlijk, en o ja, je hebt net een weeshuis in Mongolië opgericht! Maar al dat acteren zuigt alle spontaniteit en plezier uit de date. Je bent gevangen in de hel van je eigen onzekerheid, gevoed door de blik van de ander.
• De familie-reünie: Tante Bep vraagt voor de 27e keer waarom je nog steeds geen partner hebt. Je voelt de grond onder je voeten wegzakken. Je eigenwaarde krimpt tot het formaat van een walnoot. De hel is het buffet met bitterballen.

Is er dan geen uitweg?

Dus, zijn we voorbestemd om de rest van ons leven in een hels decor te acteren? Niet per se! Sartre was weliswaar een meester in het schetsen van een somber beeld, maar hij gaf ons ook tools om ermee om te gaan. Namelijk:

• Authenticiteit: Dit is de heilige graal van het existentialisme. Wees jezelf! (Ja, ik weet het, klinkt makkelijker gezegd dan gedaan). Maar hoe meer je jezelf durft te zijn, hoe minder je je aantrekt van het oordeel van anderen. Durf te falen, durf raar te zijn, durf te dansen alsof niemand kijkt (ook al kijken ze wel).
• Bewustzijn: Word je bewust van wanneer je jezelf aanpast aan de verwachtingen van anderen. Vraag je af: "Doe ik dit omdat ik het echt wil, of omdat ik indruk wil maken?" Herken de momenten waarop je gevangen zit in de "hel".
• Verantwoordelijkheid: Je bent verantwoordelijk voor hoe je op de blik van anderen reageert. Je kunt er niet aan ontsnappen dat mensen een oordeel over je vormen, maar je kunt wel kiezen of je dat oordeel laat bepalen wie je bent.
• Omarm de absurditeit: Het leven is absurd. Punt. We worden geboren, we leven, we sterven, en niemand weet precies waarom. Accepteer die absurditeit en stop met proberen alles te controleren. Lach om de "hel" en ga door met je leven.

De ironie van de zaak

Het grappige is natuurlijk dat jij ook "de ander" bent voor iemand anders. Dus, terwijl jij je druk maakt over wat anderen van je denken, ben jij waarschijnlijk iemands anders leven aan het verpesten met jouw blik! Een heerlijke, existentialistische vicieuze cirkel. Laten we proberen om wat aardiger te zijn voor elkaar, oké?

En vergeet niet: zelfs als de anderen de hel zijn, betekent dat niet dat je zelf de duivel hoeft te zijn. Je kunt kiezen om een beetje minder te oordelen, een beetje meer te luisteren, en een beetje meer empathie te tonen. En wie weet, misschien maken we de wereld dan een heel klein beetje minder hels.

Conclusie (een beetje filosofisch, een beetje ironisch)

Sartre's "De Hel Dat Zijn De Anderen" is geen makkelijke boodschap. Het is confronterend, soms deprimerend, maar ook enorm bevrijdend. Het herinnert ons eraan dat we verantwoordelijk zijn voor onze eigen vrijheid, en dat we niet hoeven te leven volgens de regels van anderen. Dus, ga erop uit, wees jezelf, en laat je niet gek maken door de blikken van de anderen. En mocht je toch in de hel belanden, zorg dan in ieder geval voor een goed kopje koffie. Zelfs in de hel kan er nog iets van schoonheid te vinden zijn.

En onthoud: de volgende keer dat iemand je koffie omstoot, mag je ze gewoon een beetje haten. Ook Sartre zou dat begrijpen.