Cent Mille Milliards De Poèmes

Hé gasten, luister even! Ik moet jullie echt iets vertellen. Ik zat laatst, zo’n beetje te suffen in m’n stamkroeg (ja, ja, research voor dit artikel, echt waar!), en toen hoorde ik iemand over… honderdduizend miljard gedichten!? Ik dacht eerst dat-ie te diep in het glas had gekeken, maar nee hoor. Blijkt dus een ding te zijn, een literair ding welteverstaan. Klinkt belachelijk, toch? Maar wacht maar…

Het Ongelooflijke Verhaal van “Cent Mille Milliards de Poèmes”

Het ding heet dus "Cent Mille Milliards de Poèmes," in het Nederlands: "Honderdduizend Miljard Gedichten". Het is een boek, maar dan wel een boek anders dan anders. Bedacht door ene Raymond Queneau, een Franse schrijver die blijkbaar dacht: "Weet je wat, we gaan de literatuur eens flink op z’n kop zetten!" En dat deed-ie dus. Hij was lid van de Oulipo, een groep Franse schrijvers en wiskundigen die zichzelf uitdaagden om te schrijven met absurde regels en beperkingen. Klinkt als mijn weekenden, maar dan met poëzie in plaats van brakheid.

Hoe werkt die hele bende dan?

Stel je voor: het boek is eigenlijk een soort lees-je-eigen-avontuur, maar dan voor poëzie. Het bestaat uit tien sonnetten (gedichten van 14 regels), allemaal opgedeeld in losse stroken. Elke strook bevat één regel van het gedicht. En de clou? Je kunt elke regel van sonnet één mixen en matchen met de overeenkomstige regel van sonnet twee, drie, vier, enzovoort. Dus regel één van sonnet 1 kan prima gecombineerd worden met regel één van sonnet 7. Snap je ‘m nog?

Het geniale, of compleet gestoorde, is dus dat je op deze manier een enorm aantal combinaties krijgt. En dát is waar die "honderdduizend miljard gedichten" vandaan komen. Even een snelle wiskundeles (niet wegrennen!): je hebt 10 opties voor elke regel. Dus 10 * 10 * 10 * … (14 keer) = 10^14 = 100.000.000.000.000. Ja, je leest het goed. Honderdduizend miljard!

Even om het in perspectief te plaatsen: als je elk gedicht zou willen lezen, en je deed er één seconde over per gedicht, dan zou je er… 3 miljoen jaar mee bezig zijn. Serieus. Tenzij je een eeuwige tiener vampier bent, ga je dat dus niet redden. Goed, dan weten we dat ook weer.

Waarom zou je dat in vredesnaam doen?

Dat is dus de grote vraag. Waarom zou je zo’n complex ding maken? Nou, Queneau was niet alleen een schrijver, maar ook een filosoof (denk ik). Hij wilde laten zien dat taal flexibel is, dat je kunt spelen met structuren, en dat je betekenis kunt creëren door toeval. Een soort poëtische willekeurigheid, zeg maar. En laten we eerlijk zijn, het idee is gewoon compleet maf en tegelijkertijd briljant. Je kunt het vergelijken met een enorme Lego-doos voor gedichten.

Het is een soort van bewijs dat creativiteit geen grenzen kent. Zelfs als je jezelf enorm beperkt (zoals Queneau deed met die sonnetten), kun je nog steeds oneindig veel nieuwe dingen creëren. Ik vind het stiekem best inspirerend, ook al snap ik de helft niet.

Leuk, maar is het ook goed?

Tja, dat is natuurlijk een kwestie van smaak. Sommige mensen vinden het geweldig, anderen vinden het complete onzin. Persoonlijk denk ik dat de waarde niet zozeer in de individuele gedichten zit die je eruit "genereert," maar meer in het concept zelf. Het is een gedachte-experiment, een spel met taal, een ode aan de oneindige mogelijkheden van creativiteit.

Stel je voor: je zit ‘s avonds met vrienden aan tafel, en je gaat samen “Cent Mille Milliards de Poèmes” samenstellen. Je kiest willekeurige regels, leest de nieuwe gedichten hardop voor, en lacht je rot om de bizarre combinaties. Dát is toch leuk? Het is een manier om met poëzie bezig te zijn die totaal anders is dan wat je op school leert. En eerlijk gezegd, soms heb je dat gewoon even nodig.

Dus, moet ik het kopen?

Als je een beetje avontuurlijk bent ingesteld, en je houdt van gekke ideeën, dan zou ik zeggen: zeker! Er zijn verschillende versies beschikbaar, zowel in het Frans als in vertaling. Je kunt het zelfs online vinden, met interactieve versies waarmee je zelf gedichten kunt samenstellen. (Zoek maar op, ik heb het net zelf even gedaan. Was lachen!)

Maar zelfs als je het niet koopt, denk er dan eens over na. Het is een herinnering dat de wereld van de kunst en literatuur veel groter is dan wat we doorgaans voorgeschoteld krijgen. Er is ruimte voor experiment, voor gekheid, voor absolute waanzin. En soms, heel soms, levert dat iets echt bijzonders op. Iets dat je aan het denken zet, aan het lachen maakt, en je horizon verbreedt.

Conclusie: Honderdduizend Miljard Redenen om Verrast te Zijn

Dus, de volgende keer dat je je verveelt, of je wilt iets totaal anders proberen, denk dan eens aan "Cent Mille Milliards de Poèmes." Het is misschien wel het meest absurde, ambitieuze, en volstrekt overbodige boek dat ooit is geschreven. Maar het is ook een meesterwerk van creativiteit. Een bewijs dat zelfs met de meest bizarre beperkingen, de verbeelding geen grenzen kent.

En wie weet, misschien inspireert het jou wel om zelf iets geks en creatiefs te doen. Misschien niet meteen een boek met honderdduizend miljard gedichten (laten we eerlijk zijn, dat is een beetje overkill), maar misschien wel een gek schilderij, een absurd toneelstuk, of gewoon een grappig gedicht voor je buurvrouw. De wereld kan wel wat meer gekkigheid gebruiken, toch?

• Het is een boek (soort van): Bestaat uit 10 sonnetten opgedeeld in stroken.
• Honderdduizend Miljard Gedichten: Door regels te combineren, ontstaat een enorme hoeveelheid variaties.
• Oulipo: Ontstaan in de Oulipo-beweging, die regels en beperkingen in hun schrijven zochten.
• Waarom?: Het is een spel met taal en een ode aan creativiteit.
• Moet ik het kopen?: Zeker als je van avontuur en gekke ideeën houdt!

Zo, dat was ‘m. Nu ga ik even een pilsje halen. Santé!