Brieven Van Vincent Van Gogh

Oké, even een bekentenis: Ik stond dus laatst in het Van Gogh Museum, te kijken naar die Sterrennacht boven de Rhône (prachtig, trouwens!), en ik betrapte mezelf erop dat ik me afvroeg: "Zou Van Gogh zelf eigenlijk wel doorhebben gehad hoe beroemd hij zou worden?" Denk er eens over na, hé? Hij leefde zo'n moeilijk leven, worstelde zo erg met zijn gezondheid en zijn carrière... Wat zou hij ervan gevonden hebben al die drommen toeristen die nu voor zijn schilderijen staan? Zou hij ze uitlachen, of ontroerd zijn? Of allebei?

En toen, terwijl ik daar stond te filosoferen, bedacht ik me: eigenlijk is er maar één manier om een beetje een idee te krijgen van wat er in Van Goghs hoofd omging. En dat is... je raadt het al: zijn brieven.

Die brieven! Pfff, waar begin je? Het zijn er honderden. Eigenlijk een gigantische, super persoonlijke chatgeschiedenis, maar dan op papier en met inkt in plaats van emoji's. En grotendeels gericht aan zijn broer Theo. Stel je voor dat je zo'n broer hebt! Iemand die je financieel steunt, je emotioneel support en al je gekke ideeën aanhort. Dat is toch goud waard? (Heb jij zo'n broer/zus? Laat het me weten in de comments!).

Waarom zou je die brieven eigenlijk lezen?

Goede vraag! Je hebt het druk genoeg, toch? Nou, luister even: die brieven zijn niet zomaar wat gekrabbel. Ze zijn een venster naar de ziel van een genie. Ze geven je een ongefilterd beeld van zijn gedachtes, zijn twijfels, zijn euforie, en zijn totale obsessie met kunst.

Hier zijn een paar redenen waarom die brieven de moeite waard zijn:

• Je leert Van Gogh écht kennen: Geen afstandelijke biografie, maar Van Gogh zelf die je alles vertelt. Het is net alsof je aan zijn keukentafel zit, terwijl hij je vertelt over zijn nieuwe schilderij en zijn frustraties met de kunstwereld. (Alleen dan zonder koffie, want dat staat er niet in de brieven, haha).
• Inspiratie in overvloed: Zijn passie voor kunst is zo aanstekelijk! Je krijgt zin om zelf ook creatief aan de slag te gaan. Misschien niet meteen een meesterwerk maken, maar gewoon lekker kliederen met verf, of iets anders.
• Een kijkje in de kunstwereld van de 19e eeuw: Hij beschrijft zijn ontmoetingen met andere kunstenaars, zijn ideeën over kunst en zijn worsteling om erkenning te krijgen. Het is een soort inside information!
• Relativeren van je eigen problemen: Serieus, als je leest hoe hard Van Gogh het soms had, dan denk je: mijn dagelijkse struggles vallen eigenlijk best wel mee.

Wat kan je verwachten?

Oké, het is geen 'easy read'. Zijn schrijfstijl is soms een beetje omslachtig. Hij was geen getrainde schrijver, hè? Maar dat maakt het ook wel weer authentiek. Bereid je voor op lange zinnen, filosofische uitweidingen en af en toe een flinke dosis zelfmedelijden. Maar ook op prachtige beschrijvingen van de natuur, vurige pleidooien voor de schoonheid van het alledaagse en ontroerende bekentenissen van liefde voor zijn broer.

Verwacht ook:

• Diepgaande analyses van kunst: Hij bespreekt zijn eigen werk in detail, maar ook dat van andere kunstenaars. Hij legt uit wat hij probeert te bereiken met zijn schilderijen en welke technieken hij gebruikt. Pure masterclass!
• Filosofische reflecties: Van Gogh was een denker. Hij worstelde met grote vragen over het leven, de dood, religie en de betekenis van kunst. Zijn brieven zijn doorspekt met filosofische reflecties.
• Praktische details: Hij vraagt Theo om geld, verf, doeken... en soms ook om sigaretten. Heel alledaags, maar daardoor ook heel menselijk.
• Inzichten in zijn psychische gesteldheid: De brieven geven een onthutsend beeld van zijn psychische problemen. Ze laten zien hoe hij worstelde met depressies, angsten en psychoses.

Een paar juicy details…

Je wilt natuurlijk ook wat spicy details, hè? Nou, hier komen er een paar:

• De ruzie met Gauguin: In de brieven lees je over de beruchte ruzie met Paul Gauguin in Arles, die uiteindelijk leidde tot het afsnijden van Van Goghs oor. Een dramatisch hoogtepunt in zijn leven.
• Zijn liefdesleven (of het gebrek daaraan): Van Gogh had het niet makkelijk in de liefde. Hij had verschillende relaties, maar ze liepen allemaal op niets uit. De brieven geven een inkijkje in zijn romantische verlangens en teleurstellingen.
• Zijn obsessie met kleur: Hij was obsessed met kleur! Hij beschreef kleuren met zoveel passie en precisie dat je ze bijna kunt ruiken. De brieven zijn een ware ode aan de kleur.

Waar vind je die brieven dan?

Nou, dat is het mooie! Je hoeft niet meer naar de bibliotheek te rennen (hoewel het daar vast ook wel kan). De volledige briefwisseling is online beschikbaar! Ja, je leest het goed. De Van Gogh Museum heeft ze allemaal gedigitaliseerd en online gezet. Zoek maar op "Van Gogh brieven online". Makkelijker kan niet, toch?

Je kan ze lezen op de site van het Van Gogh Museum, in het Nederlands én in het Engels. Perfect om je talenkennis op te krikken, haha! Je kunt ze ook op thema zoeken, bijvoorbeeld op 'kleur', 'natuur' of 'gezondheid'. Super handig als je ergens specifiek in geïnteresseerd bent.

Hoe begin je eraan?

Overweldigd? Snap ik! Het zijn er nogal wat. Mijn tip: begin gewoon ergens. Kies een brief die je aanspreekt, of lees er een paar achter elkaar. Je hoeft ze niet allemaal in één keer uit te lezen. Zie het als een ontdekkingsreis door de geest van een van de grootste kunstenaars aller tijden.

Misschien wil je beginnen met de brieven uit zijn Arles-periode, toen hij samen met Gauguin in het Gele Huis woonde. Of juist de brieven uit de periode dat hij in het gesticht zat. Het is maar net wat je interesseert. Persoonlijk vond ik de brieven aan zijn broer Theo het meest ontroerend. De openhartigheid en de wederzijdse liefde tussen die twee… kippenvel!

Conclusie: Gewoon doen!

Dus, waar wacht je nog op? Stop met scrollen op Instagram en duik in de wereld van Vincent van Gogh! Het is een ervaring die je niet snel zult vergeten. En wie weet, misschien inspireert het je wel om zelf ook wat meer kleur in je leven te brengen. (En vergeet niet: als je een broer of zus hebt die je steunt, koester die dan! Je weet nooit of diegene later je biografie gaat schrijven, haha!).

En als je iets interessants leest, deel het dan vooral! Laat in de comments weten welke brief je het meest ontroerend vond, of welke passage je het meest heeft geïnspireerd. Ik ben benieuwd naar jullie ontdekkingen!