Boek De Meeste Mensen Deugen

Hé jij daar! Even een momentje. Heb je je ooit afgevraagd of de wereld eigenlijk wel zo’n nare plek is als het nieuws ons wil doen geloven? Nou, ik wel! En toen kwam ik een boek tegen dat mijn hele kijk op de mensheid een beetje heeft opgeschud: 'De Meeste Mensen Deugen' van Rutger Bregman. Klinkt misschien een beetje zweverig, of juist te optimistisch, toch?

Wat is er zo bijzonder aan dit boek?

Simpel gezegd: Bregman zet de gangbare aanname dat de mens van nature slecht is – denk aan het idee van 'survival of the fittest' – op z’n kop. Hij zegt eigenlijk: "Hey, wacht eens even! Misschien zijn we überhaupt wel geneigd tot het goede?". Klinkt als een mooi sprookje, toch? Maar het is gebaseerd op heel veel onderzoek!

De "Venisfacie" van de mensheid

Bregman gebruikt het concept van “venisfacie”. Alsof je een dier domesticeert, worden ze niet alleen tammer, maar veranderen ook hun uiterlijke kenmerken. Denk aan honden; die hebben rondere snuiten, slappere oren en een minder agressieve uitstraling dan wolven. Zijn punt is: misschien zijn wij mensen, door de evolutie en de ontwikkeling van samenlevingen, ook “gedomesticeerd”. Misschien is vriendelijkheid en coöperatie wel de sleutel tot ons succes als soort. Best cool, toch?

Het klassieke verhaal: 'Lord of the Flies'

Ken je 'Lord of the Flies'? Dat verhaal over een groep schooljongens die op een onbewoond eiland stranden en al snel in barbaarsheid vervallen? Bregman ontkracht dat idee. Hij vertelt een waargebeurd verhaal van een groep jongens die in de jaren 60 schipbreuk leden op een eiland. Wat deden ze? Ze werkten samen, bouwden een hut, en hielpen elkaar. Geen bloedvergieten, geen wreedheid. Gewoon…menselijkheid. Is dat niet een beetje een gamechanger als je over de aard van de mens nadenkt?

Waarom zou je dit boek willen lezen?

Er zijn heel wat redenen, maar hier zijn er een paar die er voor mij uitsprongen:

• Je wordt er optimistischer van: Echt waar! Het is fijn om een tegengeluid te horen tegen al het doemdenken. Het geeft je hoop voor de toekomst.
• Het zet je aan het denken: Bregman daagt je uit om je eigen aannames te heroverwegen. Is competitie echt altijd beter dan samenwerking? Is straf de beste manier om gedrag te veranderen?
• Het is gebaseerd op solide onderzoek: Het is geen 'feel-good' prietpraat. Het is gebaseerd op wetenschap, geschiedenis en antropologie.
• Het geeft context aan het nieuws: Als je weet dat de meeste mensen deugen, kun je nieuwsberichten met een korreltje zout nemen. Je snapt dat de sensatie die verkoopt, niet per se de realiteit weerspiegelt.
• Het kan je leven veranderen: Als je gelooft in de goedheid van de mens, ga je anders met mensen om. Je bent meer geneigd om te vertrouwen, te vergeven en te helpen.

Oké, maar is het allemaal wel zo rooskleurig?

Natuurlijk niet! Bregman is geen naïeveling. Hij erkent dat er genoeg ellende in de wereld is. Hij erkent ook dat situaties kunnen veranderen en dat mensen onder bepaalde omstandigheden tot vreselijke dingen in staat zijn. Kijk maar naar experimenten zoals het Stanford Prison Experiment (waar mensen in rollen van bewaker en gevangene helemaal doorslaan). Maar het punt is dat dit niet onvermijdelijk is. Hij benadrukt dat omstandigheden er enorm toe doen. Dat macht kan corrumperen. En dat we moeten werken aan systemen die de kans op misbruik en wreedheid minimaliseren.

Vergelijking: Is de mensheid een taart…

Stel je voor, de mensheid is een taart. De standaard aanname (waar Bregman tegenin gaat) is dat het grootste deel van die taart vergiftigd is. Er zit iets in ons, van nature, dat ons slecht maakt. Bregman zegt: "Nee, wacht! Het grootste deel van die taart is gewoon prima, misschien zelfs lekker!". Er kunnen stukjes zijn die bedorven zijn, er kunnen ingrediënten zijn die niet helemaal kloppen, maar over het algemeen is het een taart waar je best van kunt genieten. Misschien moet je gewoon wat beter kijken naar de ingrediënten en de manier waarop hij gebakken is.

Hoe nu verder?

Als dit je een beetje nieuwsgierig heeft gemaakt, raad ik je echt aan om 'De Meeste Mensen Deugen' te lezen. Het is geen makkelijke lectuur; het is best een dik boek. Maar het is de moeite waard. Het is een boek dat je aan het denken zet, je wereldbeeld verandert en je misschien wel een beetje meer hoop geeft voor de toekomst.

En zelfs als je het niet helemaal eens bent met Bregman, is het interessant om je eigen aannames te bevragen. Om te overwegen of we niet te snel oordelen, te pessimistisch zijn en te weinig vertrouwen hebben in de goedheid van de mens. Misschien kunnen we, door een beetje meer te geloven in elkaar, de wereld een stukje mooier maken. Wat denk jij?

Een kleine disclaimer:

Natuurlijk, dit boek is geen toverstaf. Het lost niet alle problemen in de wereld op. Maar het is een startpunt. Een uitnodiging om anders naar de mensheid te kijken. En wie weet, dat is precies wat we nodig hebben.

Dus, ga je het boek lezen? Laat het me weten in de reacties!