Biddag Voor Gewas En Arbeid

Hé, zit je lekker? Pak er een biertje bij, want ik heb een verhaal. Een verhaal over iets typisch Nederlands, iets… nou ja, hoe zal ik het zeggen… oersaais? Maar wacht! Voordat je wegrent om te kijken of de kat niet stiekem een feestje aan het bouwen is, hoor me even uit! Het gaat over Biddag voor Gewas en Arbeid.

Ja, ik weet het, de naam klinkt alsof het rechtstreeks uit een oud geschiedenisboek komt. Je ziet gelijk een zwart-wit foto voor je met serieuze mannen met baarden en vrouwen in klederdracht. Maar geloof me, achter die stoffige naam schuilt best een interessant verhaal. En ik ga mijn best doen om het niet te laten klinken alsof je een Wikipedia-pagina zit voor te lezen. Beloofd!

Wat is die Biddag überhaupt?

Oké, laten we bij het begin beginnen. Biddag voor Gewas en Arbeid. Dat is dus een dag, meestal op een woensdag (want woensdagen zijn blijkbaar extra geschikt om te bidden), waarop… nou ja, waarop gebeden wordt. Voor gewas en arbeid. Duh! Maar serieus, het is een dag waarop sommige gelovige Nederlanders (vooral in de meer protestantse hoek) stilstaan bij het feit dat we afhankelijk zijn van hogere machten voor onze oogst en ons werk. Dat het niet allemaal alleen maar komt door keihard werken en slimme machines. Stel je voor, je plant een heel veld vol aardappelen en vervolgens komt er een sprinkhanenplaag. Dan kun je wel balen, maar als je een beetje bijgelovig bent, kun je beter vast een gebedje doen.

Het idee is dus dat we God (of wie je ook maar wilt aanroepen) danken voor de goede dingen die we hebben en hem vragen om ons te beschermen tegen rampspoed. Een beetje zoals je na een heerlijke maaltijd ‘dankjewel kok!’ zegt, maar dan tegen een veel machtiger kok. Een kok die het hele universum gebakken heeft, zeg maar.

Een belangrijk detail: het is geen verplichte feestdag. Je hoeft niet vrij te nemen van je werk of een speciale vlag uit te hangen. Tenzij je echt heel enthousiast bent over bidden, natuurlijk. Maar over het algemeen gaat het leven gewoon door. Behalve dan misschien in sommige dorpen waar de kerkklokken wat vaker luiden dan normaal.

Een beetje geschiedenis dan maar? (Sorry!)

Oké, oké, ik kan er niet omheen. Een beetje geschiedenis is wel nodig om dit hele biddag-gebeuren te begrijpen. De traditie gaat terug tot de 16e eeuw, toen Nederland nog volop in de Tachtigjarige Oorlog zat. En laten we eerlijk zijn, oorlog is geen pretje. Slechte oogsten, armoede, ziektes… Je kon wel wat goddelijke hulp gebruiken. Dus gingen mensen extra hard bidden om betere tijden. Een soort collectieve klaagzang met hoop, zeg maar.

Door de eeuwen heen is de Biddag een beetje heen en weer geslingerd tussen vergeten en weer opgepakt worden. Soms was het een nationale aangelegenheid, soms iets wat alleen in bepaalde regio's werd gevierd. En tegenwoordig? Tja, tegenwoordig is het vooral nog iets wat in de reformatorische hoek leeft. En waar de rest van Nederland een beetje schouderophalend naar kijkt. Maar hé, tradities zijn tradities, toch?

Waarom zou je je er druk om maken?

Goede vraag! Waarom zou je je in de 21e eeuw nog druk maken om een eeuwenoude traditie die draait om bidden voor gewassen? Nou, er zijn een paar redenen:

• Het is een stukje cultureel erfgoed. Of je er nu in gelooft of niet, het is een onderdeel van de Nederlandse geschiedenis. Net zoals molens, klompen en bitterballen. Alleen dan wat minder lekker dan bitterballen.
• Het is een moment van bezinning. Misschien bid je zelf niet, maar het is wel een moment om stil te staan bij waar ons eten vandaan komt. Denk aan de boeren die keihard werken om ons te voorzien van aardappelen, groenten en fruit. En om je even te beseffen dat niet alles vanzelfsprekend is.
• Het kan je aan het lachen maken. Serieus! Als je de preken hoort die soms op Biddag gehouden worden… Sommige dominees weten er echt een show van te maken. Met vurige toespraken over sprinkhanen en Gods toorn. Ik zeg niet dat het grappig bedoeld is, maar…

De moderne Biddag: een update

Oké, de Biddag anno nu is niet meer helemaal hetzelfde als in de 16e eeuw. Gelukkig maar, want ik betwijfel of we allemaal zin hebben om urenlang in de kerk te zitten zingen en bidden. Er zijn wel een paar dingen die veranderd zijn:

• Meer aandacht voor duurzaamheid. In plaats van alleen maar te bidden voor een goede oogst, wordt er nu ook nagedacht over hoe we op een verantwoorde manier met de aarde om kunnen gaan. Denk aan thema's als klimaatverandering, biodiversiteit en eerlijke handel.
• Meer openheid. Vroeger was de Biddag echt iets voor de 'eigen' kring. Nu proberen sommige kerken ook mensen van buitenaf te betrekken. Door bijvoorbeeld openluchtdiensten te organiseren of lezingen te geven over actuele thema's.
• Minder strenge regels. Vroeger was het op Biddag verboden om te werken of plezier te maken. Nu is dat gelukkig niet meer zo. Althans, niet officieel. Ik vermoed dat er nog steeds wel een paar mensen zijn die stiekem een beetje extra hun best doen om braaf te zijn.

Biddag voor Gewas en Arbeid: een paar grappige feitjes

Om het allemaal wat luchtiger te maken, hier nog een paar leuke (en misschien wel volstrekt onnodige) feitjes over de Biddag:

• Er zijn mensen die beweren dat het vaker regent op Biddag dan op andere dagen. Wetenschappelijk bewijs? Nul. Maar het verhaal gaat rond. Misschien is het God die ons eraan wil herinneren dat we water nodig hebben voor onze gewassen. Of misschien is het gewoon toeval.
• Sommige dominees gebruiken de Biddag om flink uit te pakken met hun preken. Verhalen over zondvloeden, vuur en zwavel… Je kunt het zo gek niet bedenken. Ik vraag me soms af of ze niet stiekem een script van een horrorfilm gebruiken als inspiratie.
• Er zijn mensen die de Biddag verwarren met Dankdag voor het Gewas. En eerlijk gezegd, dat is begrijpelijk. Het zijn allebei van die obscure religieuze feestdagen met een agrarisch thema. Het verschil is dat Dankdag wordt gevierd na de oogst, om God te bedanken voor de opbrengst. De Biddag is voor de oogst, om te bidden voor een goede opbrengst. Snappie?
• Sommige kinderen in reformatorische gezinnen vinden de Biddag stiekem best leuk. Want het betekent dat ze niet naar school hoeven! Oké, ze moeten wel naar de kerk, maar dat is altijd nog beter dan wiskunde.

En nu? Ga je bidden?

Nou, daar ga ik natuurlijk niet over! Of je nu in God gelooft, in het spaghetti-monster, of helemaal nergens in: het is helemaal aan jou. Maar misschien is het wel een idee om even stil te staan bij al het goede dat je hebt. En om te bedenken dat we allemaal afhankelijk zijn van de natuur en van elkaar. En wie weet, misschien doe je stiekem toch wel een klein gebedje voor een goede oogst. Je weet maar nooit!

En mocht je nou echt helemaal niks met bidden hebben, dan kun je altijd nog een extra biertje bestellen. Want dat is ook een manier om te genieten van het leven, toch?

Proost!