Bergen Belsen Camp Anne Frank

Zo, schuif aan, bestel een bakkie pleur en luister even. Ik ga je een verhaal vertellen dat begint met een meisje met een dagboek en eindigt… nou ja, laten we zeggen dat het geen happy end is. Maar we gaan er wel wat humor in gooien, beloofd! Denk aan een droevige clown, snap je?

We hebben het natuurlijk over Anne Frank. Wie kent haar niet? Iedereen heeft minstens één keer haar dagboek gelezen, of erover gelogen dat ze het gelezen hebben. Maar laten we eerlijk zijn, je herinnert je waarschijnlijk alleen de stukjes over Peter en de verboden liefde op zolder, toch? Dat is prima, want we gaan vandaag dieper duiken dan die verstopte Jodenkoeken die je achterin je voorraadkast hebt liggen.

Het Achterhuis: De Luxe Hideout (Nou ja, Soort van)

Anne, samen met haar familie en nog een andere familie, dook in 1942 onder in het Achterhuis in Amsterdam. Klinkt chique, hè? 'Het Achterhuis'. Alsof ze een penthouse met uitzicht op de grachten hadden. De realiteit was natuurlijk iets minder glamoureus. Denk meer aan een krappe bezemkast met een gedeelde badkamer en de constante angst om ontdekt te worden. Maar hey, het was beter dan het alternatief, toch?

• Waarom Amsterdam? Nou, de familie Frank was Duits, maar ze waren gevlucht naar Nederland om aan de nazi's te ontsnappen. Helaas, de nazi's volgden hen als een vervelende ex.
• Wie hielp hen? Een paar moedige helpers, waaronder Miep Gies. Zij zorgden voor eten, nieuws en, heel belangrijk, gezelschap. Stel je voor dat je twee jaar lang niemand ziet behalve je familie en nog een gezin met pubers. Ik zou gek worden! Miep was een heldin, punt uit.
• Hoe ontdekten ze hen? Tja, dat is de grote vraag. Tot op heden weet niemand het zeker. Er zijn veel theorieën, van verraad door een medewerker tot een toevallige ontdekking. Hoe dan ook, in augustus 1944 was het game over.

Van Amsterdam naar… Bergen-Belsen?!

Na hun arrestatie werden Anne en haar familie naar verschillende concentratiekampen gestuurd. Eerst Westerbork (een soort doorvoerkamp), daarna Auschwitz-Birkenau. Auschwitz was de hel op aarde, een plek waar je binnenkwam en je hoop meteen achterliet, samen met je koffer en je tandenborstel. Daar werd de familie gescheiden. Anne en haar zus Margot werden later overgebracht naar Bergen-Belsen. En hier wordt het verhaal echt triest.

Bergen-Belsen was anders dan Auschwitz. Het was geen vernietigingskamp met gaskamers, maar een concentratiekamp waar de omstandigheden zo verschrikkelijk waren dat de mensen stierven aan honger, ziekte en uitputting. Denk aan de ergste festivalcamping ooit, maar dan zonder de muziek en de pret. En met nazi's. En tyfus. Nou ja, je snapt het wel.

Bergen-Belsen: De Hel zonder Douche

Laten we eens kijken wat Bergen-Belsen zo'n vreselijke plek maakte:

• Hygiëne? Wat is dat? Er waren nauwelijks sanitaire voorzieningen. Stel je voor dat je wekenlang in dezelfde kleren zit, zonder te douchen. En dan nog eens duizenden andere mensen die hetzelfde meemaken. Jakkes!
• Eten? Een grap! Het eten bestond voornamelijk uit waterige soep en een stukje oud brood. Genoeg om in leven te blijven? Nauwelijks. Genoeg om chagrijnig van te worden? Absoluut!
• Ziekte? All you can eat! Tyfus, dysenterie, tuberculose… noem een ziekte en de kans was groot dat je hem daar opliep. Het was een soort walking dead-film, maar dan zonder de zombies (of waren de nazi's de zombies?).
• De kou! De winters in Duitsland kunnen behoorlijk koud zijn, en in Bergen-Belsen waren er nauwelijks dekens of kleding om je warm te houden. Je zat daar te rillen alsof je net een ijskoude douche had gehad… en dat zonder dat je ooit gedoucht had!

In deze afschuwelijke omstandigheden werden Anne en Margot steeds zwakker. Ze waren al verzwakt door de honger en de ontberingen in Auschwitz, en de tyfus deed de rest. Het ironische is dat de nazi's niet actief probeerden om mensen in Bergen-Belsen te vermoorden (zoals in Auschwitz met de gaskamers), maar de omstandigheden waren zo slecht dat het eigenlijk neerkomt op hetzelfde. Het was een langzame, pijnlijke dood.

Het Einde: Een Bittere Pil

In februari of maart 1945 (de precieze datum is niet bekend) stierven Anne en Margot aan tyfus. Margot stierf waarschijnlijk als eerste, en Anne enkele dagen later. Ze waren allebei nog geen zestien jaar oud. Stel je voor dat je zestien bent en je hele leven al voor je hebt… en dan sterf je in een smerig concentratiekamp. Verschrikkelijk, toch?

Bergen-Belsen werd op 15 april 1945 bevrijd door Britse troepen. Ze troffen er duizenden lijken en zieke, uitgehongerde mensen aan. Het was een van de eerste concentratiekampen die bevrijd werd, en de beelden die de wereld overgingen, schokten iedereen. De gruwelijke waarheid van de Holocaust werd voor het eerst echt duidelijk.

Otto Frank, de vader van Anne, was de enige van het gezin die de oorlog overleefde. Na de oorlog keerde hij terug naar Amsterdam en kreeg hij het dagboek van Anne in handen. Hij besloot het te publiceren, en de rest is geschiedenis. Het dagboek van Anne Frank is een van de meest gelezen en vertaalde boeken ter wereld, een aangrijpend verslag van het leven van een jong meisje tijdens de Holocaust.

Waarom dit verhaal nog steeds belangrijk is

Oké, oké, ik snap het. Het verhaal van Anne Frank is triest. Het is deprimerend. Het is allesbehalve grappig. Maar het is ook belangrijk. Het herinnert ons aan de gruwelen van de Holocaust, aan de gevaren van haat en discriminatie, en aan het belang van tolerantie en respect.

Dus, de volgende keer dat je over Anne Frank hoort, denk dan niet alleen aan het meisje met het dagboek. Denk ook aan de verschrikkelijke omstandigheden waarin ze stierf, aan de miljoenen andere slachtoffers van de Holocaust, en aan de verantwoordelijkheid die we allemaal hebben om ervoor te zorgen dat zoiets nooit meer gebeurt.

En nu, bestel nog een bakkie pleur. Dit zware verhaal verdient een zware bak troost.

Even een paar dingen die je misschien nog niet wist:

• Anne Frank had een penvriendin voordat ze onderdook. Ze schreef haar brieven die ze nooit kon versturen.
• Het Achterhuis bestond uit een kantoor en een pakhuis. Best slim bedacht, eigenlijk!
• Otto Frank, Annes vader, had eerst moeite met het publiceren van het dagboek. Hij vond het te persoonlijk.
• Anne wilde schrijfster worden. Ze was al bezig met het schrijven van korte verhalen en gedichten. Stel je voor hoe geweldig ze had kunnen zijn!
• Er zijn meerdere versies van het dagboek van Anne Frank. Otto Frank heeft sommige passages verwijderd of aangepast voor de eerste publicatie.