Barbara Tuchman De Mars Der Dwaasheid

Zo, daar zitten we dan. Kop koffie, beetje gebak, en laten we het eens hebben over iemand die alles wist over hoe de boel in het honderd loopt: Barbara Tuchman. Nee, geen Tante Truus die je kersttrui heeft gebreid, maar een knappe, scherpe historica die ons allemaal een spiegel voorhoudt. Een heel grote, onflatteuze spiegel.

Wie is Barbara Tuchman en waarom zou het ons boeien?

Nou, ten eerste: ‘The Guns of August’. Die titel alleen al! Het klinkt als een spannende thriller, en dat is het ergens ook, alleen dan de thriller die resulteerde in Wereldoorlog I. Ze won er een Pulitzer Prize mee. Ja, die Pulitzer, net als die voor boeken die je daadwerkelijk wilt lezen. Maar serieus, Tuchman schreef over de Eerste Wereldoorlog alsof het een epische soap opera was, met alle drama, intrige en domme beslissingen die daarbij horen.

Maar Tuchman stond vooral bekend om één ding: haar obsessie met de domheid der mensheid. Ze was ervan overtuigd dat we, als mensheid, een bovengemiddelde aanleg hebben voor het maken van ronduit stomme fouten. En dan niet 'ik vergat m'n sleutels'-stom, maar 'ik verklaar de oorlog aan de hele wereld'-stom.

De Mars der Dwaasheid: Tuchman's Meesterwerk

Haar magnum opus, zonder twijfel, is 'De Mars der Dwaasheid: Van Troje tot Vietnam'. De titel klinkt alsof ze een hele vervelende wandelclub beschrijft, maar het is een bloedserieuze analyse van... je raadt het al: historische blunders van epische proporties.

Tuchman definieert 'dwaasheid' (folly in het Engels) als:

• Het nastreven van een beleid dat aantoonbaar contraproductief is.
• Ondanks dat er betere alternatieven waren.
• En ondanks dat tijdgenoten waarschuwden dat het een slecht idee was.

Dus, eigenlijk, iets doen waarvan iedereen met een IQ boven kamertemperatuur kan zien dat het een ramp wordt, en het toch gewoon doen. Klinkt bekend, toch?

Voorbeelden van de 'Mars der Dwaasheid'

Tuchman pikte er vier voorbeelden uit de geschiedenis die ze tot in de kleinste details fileerde. Bereid je voor, want je gaat je waarschijnlijk afvragen hoe de mensheid het zover heeft geschopt.

1. De Trojanen die het Houten Paard Binnenhaalden

Oké, spoiler alert: het paard was niet gevuld met pony’s en ijsjes. De Trojanen hadden na tien jaar oorlog eindelijk de kans om vrede te sluiten en gingen er met open armen in. Letterlijk. Ze haalden dat gigantische houten ding de stad binnen, ondanks Cassandra, die schreeuwde dat het een val was. Cassandra had, zoals altijd, gelijk. Maar ja, wie luistert er nou naar iemand die altijd gelijk heeft? Saai!

De moraal van het verhaal: Kijk niet naar het paard dat je in de bek wordt geduwd, zelfs als hij er gratis en mooi uitziet. (Vooral als hij er gratis en mooi uitziet.)

2. De Renaissance Pausen Die de Reformatie in de Hand Werkten

Stel je voor: je bent paus, je hebt de macht, het geld, de kunst... en je besluit om al je energie te steken in het bouwen van een nog grotere basiliek. Terwijl overal om je heen ontevredenheid broeit. Belastingen worden verhoogd, aflaten worden verkocht als warme broodjes... en Martin Luther zegt: "Jongens, dit slaat echt nergens op!" En wat doen de pausen? Ze negeren hem! Totdat de Reformatie losbarst en de halve wereld in religieuze oorlog is verwikkeld. Oeps!

De moraal van het verhaal: Luister naar kritiek, zelfs als die komt van een monnik met een hamer.

3. De Engelse Kolonie in Amerika: "No taxation without representation!"

De Engelsen wilden geld zien, maar gaven de kolonisten geen inspraak. Logisch toch dat die Amerikanen in opstand kwamen? De Engelsen hadden kunnen toegeven, een beetje water bij de wijn doen, maar nee. Ze hielden stug vol, tot de Amerikaanse Revolutie. En weg kolonie!

De moraal van het verhaal: Wees niet een koppige ezel als het om politiek gaat. Een beetje flexibiliteit kan je veel ellende besparen. En thee in de haven.

4. De Verenigde Staten in Vietnam

Tuchman spaarde ook haar eigen land niet. Ze fileerde de Amerikaanse betrokkenheid in Vietnam als een schoolvoorbeeld van collectieve waanzin. De Amerikanen dachten dat ze het communisme konden stoppen, maar begrepen de geschiedenis, de cultuur en de politiek van Vietnam totaal niet. Ze raakten steeds dieper verstrikt in een conflict dat ze nooit konden winnen, met desastreuze gevolgen.

De moraal van het verhaal: Spring niet zomaar in een conflict zonder te weten wat je doet. En als je merkt dat je er dieper in zit dan je lief is, ren dan heel hard weg.

Waarom is 'De Mars der Dwaasheid' nog steeds relevant?

Omdat we nog steeds dezelfde fouten maken! Denk aan de financiële crisis van 2008, de oorlog in Irak, of... nou ja, kijk gewoon om je heen. We lijken wel geprogrammeerd om steeds weer dezelfde stommiteiten te begaan.

Tuchman leerde ons dat intelligentie geen garantie is tegen dwaasheid. Sterker nog, soms zijn intelligente mensen juist in staat om de meest ingewikkelde en overtuigende rationalisaties te bedenken voor hun domme beslissingen.

Tuchman's lessen in het kort:

• Wees kritisch op autoriteit. Just because someone is in charge doesn't mean they know what they're doing.
• Luister naar waarschuwingen. Ook als ze van Cassandra komen.
• Wees bereid om van gedachten te veranderen. En toegegeven: ik had het fout!
• Begrijp de context. Voordat je ergens instapt, doe je huiswerk.
• Wees niet koppig. Soms is het beter om een stap terug te doen.

Barbara Tuchman was geen vrolijke pessimist, maar een realistische optimist. Ze geloofde dat we, door de geschiedenis te bestuderen en te leren van onze fouten, in staat zijn om betere beslissingen te nemen. Misschien niet altijd, maar wel vaker dan we nu doen.

Dus, de volgende keer dat je iemand een monumentale blunder ziet begaan, denk dan even aan Barbara Tuchman en 'De Mars der Dwaasheid'. Misschien kun je ze nog op tijd waarschuwen. Of, in ieder geval, kun je er zelf iets van leren. En mocht dat niet lukken, dan kun je er in ieder geval smakelijk om lachen. Want laten we eerlijk zijn, soms is de domheid der mensheid gewoon te komisch om te negeren.

En nu, nog een kop koffie?