Bad Habits Holy Orders Nl

Herken je dat? Je zit als docent met je handen in het haar omdat die ene leerling maar niet stopt met nagelbijten. Of je bent zelf een ouder die wanhopig probeert je kind van het duimzuigen af te helpen. Slechte gewoontes... We worstelen er allemaal mee, zowel kinderen als volwassenen. En eerlijk is eerlijk, soms voelt het alsof je tegen een muur oploopt.

En dan komt de vraag: hoe pak je dit aan, zeker wanneer de ‘slechte gewoonte’ dieper lijkt te wortelen dan enkel oppervlakkig gedrag? Hoe zorg je ervoor dat je niet alleen het symptoom bestrijdt, maar ook de onderliggende oorzaak aanpakt? Dit artikel duikt in de wereld van slechte gewoontes bij kinderen en jongeren, bekijkt de impact ervan en biedt praktische handvatten om er succesvol mee om te gaan.

Wat zijn slechte gewoontes eigenlijk?

Laten we beginnen met de basis. Wat verstaan we precies onder een 'slechte gewoonte'? Het is belangrijk om te beseffen dat wat de één als 'slecht' bestempelt, de ander wellicht als onschuldig ziet. Over het algemeen kunnen we slechte gewoontes definiëren als herhaaldelijke gedragingen die een negatieve impact hebben op iemands welzijn, gezondheid, functioneren of omgeving.

Denk bijvoorbeeld aan:

• Lichamelijke gewoontes: nagelbijten, duimzuigen, haren trekken, neus peuteren.
• Gedragsgewoontes: liegen, schelden, uitstellen, friemelen.
• Denkgewoontes: negatief denken, piekeren, perfectionisme.

Het is cruciaal om te onthouden dat deze gewoontes vaak automatisch plaatsvinden, zonder dat de persoon er zich bewust van is. Ze kunnen dienen als een manier om met stress, verveling of angst om te gaan.

Waarom ontstaan slechte gewoontes?

Het ontstaan van slechte gewoontes is complex en kent verschillende oorzaken:

• Aangeleerd gedrag: Kinderen kunnen gedrag kopiëren van hun ouders, broers/zussen of vrienden.
• Stress en angst: Slechte gewoontes kunnen fungeren als een coping mechanisme om met stress, angst of spanning om te gaan. Onderzoek wijst uit dat kinderen die veel stress ervaren, vaker toevlucht zoeken in dergelijke gewoontes.
• Verveling: Een gebrek aan stimulatie kan leiden tot het ontwikkelen van gewoontes om de tijd te doden.
• Aandacht zoeken: Soms kan een kind een slechte gewoonte ontwikkelen om aandacht te trekken, positief of negatief.
• Neurotische patronen: Soms zijn de gewoontes verbonden met dieperliggende neurologische patronen of zelfs tics.

De impact van slechte gewoontes

De gevolgen van slechte gewoontes kunnen variëren van mild tot ernstig. Het is belangrijk om de impact te evalueren om te bepalen of en welke actie vereist is.

Mogelijke gevolgen zijn:

• Fysieke gezondheidsproblemen: Nagelbijten kan leiden tot infecties, duimzuigen tot gebitsproblemen, en haren trekken tot kale plekken.
• Sociale problemen: Sommige gewoontes kunnen als storend of afstotend worden ervaren door anderen, wat kan leiden tot sociale isolatie.
• Psychische problemen: Slechte gewoontes kunnen schaamte, schuldgevoelens en een negatief zelfbeeld veroorzaken.
• Leerproblemen: Friemelen of concentratieproblemen kunnen de leerprestaties negatief beïnvloeden.

Het is belangrijk om niet te bagatelliseren, maar ook niet te overdrijven. Een kind dat af en toe op zijn nagels bijt, hoeft niet direct professionele hulp. Maar een kind dat constant aan zijn haren trekt en daardoor kale plekken krijgt, heeft wellicht wel extra ondersteuning nodig.

Hoe pak je slechte gewoontes aan?

Het aanpakken van slechte gewoontes vereist een geduldige en begripvolle aanpak. Straf werkt zelden en kan de situatie zelfs verergeren. Hier zijn enkele strategieën die je kunt inzetten:

1. Identificeer de trigger

Probeer te achterhalen wanneer en waarom de gewoonte optreedt. Wat gebeurt er vlak voordat je kind begint met nagelbijten? Is het tijdens het maken van huiswerk? Is het als hij/zij zich verveelt? Door de trigger te identificeren, kun je gerichte oplossingen bedenken.

Voorbeeld: Je merkt dat je kind nagelbijt tijdens het lezen. Je kunt dan proberen om je kind een stressbal te geven tijdens het lezen, of om samen met je kind te lezen en hem/haar af te leiden als je ziet dat hij/zij begint te nagelbijten.

2. Bied alternatieven aan

Help je kind om een alternatieve gewoonte aan te leren die de oude gewoonte kan vervangen. Dit kan een fysieke activiteit zijn, zoals kneden in een stressbal, maar ook een mentale activiteit, zoals diep ademhalen.

Voorbeeld: In plaats van duimzuigen kan je kind leren om een zachte knuffel vast te houden. In plaats van friemelen kan je kind leren om met een pen te spelen.

3. Maak het minder aantrekkelijk

Soms kan het helpen om de gewoonte minder aantrekkelijk te maken. Dit kan door het aanbrengen van een bittere nagellak bij nagelbijten, of door het vermijden van situaties die de gewoonte triggeren.

Belangrijk: Doe dit altijd in overleg met je kind. Het is belangrijk dat hij/zij zich niet gestraft of beschaamd voelt.

4. Geef positieve bekrachtiging

Focus op het belonen van goed gedrag, in plaats van het straffen van slecht gedrag. Geef je kind een compliment als hij/zij een dag niet heeft genagelbeten, of beloon hem/haar met een kleine attentie als hij/zij een week lang de duim uit de mond heeft gehouden.

Voorbeeld: Maak een beloningssysteem met stickers. Voor elke dag dat je kind niet nagelbijt, krijgt hij/zij een sticker. Bij een bepaald aantal stickers volgt een beloning.

5. Wees geduldig en begripvol

Het afleren van een slechte gewoonte kost tijd en moeite. Wees geduldig met je kind en geef hem/haar de ruimte om fouten te maken. Het is belangrijk dat je kind zich gesteund voelt en weet dat je in hem/haar gelooft.

Belangrijk: Vermijd kritiek en schaamte. Dit kan de situatie verergeren en het zelfvertrouwen van je kind schaden.

6. Zoek professionele hulp

In sommige gevallen is het raadzaam om professionele hulp te zoeken. Dit is vooral het geval als de gewoonte ernstige gevolgen heeft, als je kind er veel last van heeft, of als je er zelf niet uitkomt. Een kinderpsycholoog of gedragstherapeut kan helpen om de onderliggende oorzaak van de gewoonte te achterhalen en een effectieve behandelstrategie te ontwikkelen.

Voorbeelden van situaties waarin professionele hulp raadzaam is:

• Als de gewoonte gepaard gaat met angst, depressie of andere psychische problemen.
• Als de gewoonte het dagelijks leven van je kind belemmert.
• Als je kind zelf erg ongelukkig is met de gewoonte en er niet van af kan komen.

Slechte gewoontes in de klas: wat kan je als leerkracht doen?

Ook in de klas kunnen slechte gewoontes een rol spelen. Als leerkracht kun je een positieve en ondersteunende omgeving creëren waarin kinderen zich veilig voelen om hun gewoontes aan te pakken.

Hier zijn enkele tips:

• Wees alert: Observeer het gedrag van je leerlingen en signaleer slechte gewoontes.
• Praat erover: Maak slechte gewoontes bespreekbaar in de klas. Leg uit waarom sommige gewoontes ongewenst zijn en hoe je ze kunt aanpakken.
• Creëer een veilige omgeving: Zorg ervoor dat leerlingen zich veilig voelen om hun problemen te delen en om hulp te vragen.
• Bied alternatieven: Geef leerlingen mogelijkheden om hun energie kwijt te raken, bijvoorbeeld door bewegingsoefeningen of creatieve activiteiten.
• Werk samen met ouders: Bespreek de situatie met de ouders van de leerling en zoek samen naar een passende aanpak.
• Maak gebruik van professionele hulp: Schakel de schoolpsycholoog of een andere professional in als dat nodig is.

Voorbeeld: Een leerling friemelt constant met zijn pen tijdens de les. Je kunt hem een stukje klei geven om mee te kneden, of hem vragen om af en toe de les even te onderbreken om een rondje door de klas te lopen.

Conclusie

Slechte gewoontes zijn een normaal onderdeel van de ontwikkeling van kinderen en jongeren. Het is belangrijk om ze op een geduldige en begripvolle manier aan te pakken. Door de trigger te identificeren, alternatieven aan te bieden, positieve bekrachtiging te geven en professionele hulp te zoeken indien nodig, kun je je kind helpen om van zijn of haar slechte gewoontes af te komen. Onthoud: volharding, geduld en begrip zijn de sleutel tot succes.