Baat Het Niet Dan Schaadt Het Niet

Oké, even eerlijk. Ik was laatst bij een verjaardag en er stond een gigantische schaal met bitterballen. Een gigantische schaal. Ik dacht: "Mwah, ik hoef er eigenlijk geen." Maar toen… oeps, was de helft al verdwenen in mijn buik. Achteraf had ik een beetje spijt, maar de bitterballen waren wel lekker, moet ik zeggen. Herkenbaar? (Natuurlijk is het herkenbaar, wie kan er nou weerstand bieden aan bitterballen?)

Waarom ik dit vertel? Omdat het perfect aansluit bij het oer-Hollandse gezegde: "Baat het niet, dan schaadt het niet." Een uitspraak die zo diep in onze cultuur zit geworteld dat je 'm bijna automatisch uitspreekt als je een ietwat dubieuze beslissing neemt. Het is eigenlijk een soort van: "Nou ja, we proberen het gewoon, en als het niks oplevert, dan is er ook niks verloren."

Wat betekent 'Baat het niet, dan schaadt het niet' eigenlijk?

De betekenis is vrij helder, toch? Het komt erop neer dat je iets probeert, ook al is de kans klein dat het zal werken. Het idee is dat de mogelijke voordelen opwegen tegen de eventuele risico's. Er is geen gegarandeerd succes, maar de potentiële schade is minimaal of zelfs non-existent. Denk aan die ene keer dat je die sollicitatiebrief stuurde naar dat bedrijf waarvan je dacht: “Nou, ze zullen me vast niet aannemen.” Maar je deed het toch. Baat het niet… je weet het wel.

De filosofie erachter

Eigenlijk is het een heel pragmatische, 'lekker boerenverstand'-achtige filosofie. Het is een mentaliteit van gewoon doen en zien wat er gebeurt. Geen overdreven analyses, geen ellenlange risico-inventarisaties. Gewoon, de mouwen opstropen en aan de slag. (Alhoewel, een kleine risico-inschatting kan nooit kwaad, laten we eerlijk zijn.)

• Optimisme: Er zit een optimistische ondertoon in. Je gaat er niet per se vanuit dat het lukt, maar je bent wel bereid om het een kans te geven.
• Risicobereidheid: Je bent bereid een klein risico te nemen. Het gaat erom dat het risico beheersbaar is. Je gaat geen huis verkopen om het uit te proberen, snap je?
• Pragmatisme: Gewoon doen! Geen ingewikkelde theorieën, maar praktische actie.

Wanneer gebruik je het? Voorbeelden uit het leven (én bitterballen!)

Dit gezegde is ontzettend veelzijdig. Je kunt het in allerlei situaties gebruiken. Hier een paar voorbeelden:

• De bitterballen: Oké, we komen er toch weer op terug. Misschien had ik ze niet allemaal moeten eten, maar misschien ook wel! Misschien voelde ik me er wel supergezellig door en maakte ik leuke gesprekken. Baat het niet…
• De ongevraagde tip: Je geeft iemand een tip, ook al weet je niet zeker of diegene er iets mee zal doen. Misschien negeert die persoon je, maar misschien help je hem/haar wel enorm.
• Het nieuwe recept: Je probeert een nieuw recept, ook al ben je geen keukenprins(es). Misschien wordt het een fiasco, maar misschien ontdek je wel je nieuwe favoriete gerecht.
• De extra training: Je gaat naar die extra training voor je werk, ook al heb je er eigenlijk geen zin in. Misschien leer je niks nieuws, maar misschien ontmoet je wel een belangrijke collega.
• Het berichtje naar die ene persoon: Je stuurt een berichtje naar iemand die je leuk vindt, ook al ben je bang voor afwijzing. Misschien krijg je geen reactie, maar misschien leidt het wel tot iets moois.

Zie je? Het is overal! En dat is het mooie eraan. Het maakt het leven net ietsje minder serieus. Alsof je zegt: "Ach, we zien wel. Het komt vast goed."

De valkuilen: wanneer niet 'Baat het niet, dan schaadt het niet'?

Natuurlijk is dit gezegde niet in alle situaties van toepassing. Er zijn momenten waarop je wél even goed moet nadenken voordat je iets doet. Denk aan de volgende situaties:

• Wanneer er serieuze risico's zijn: Als de potentiële schade groot is, is het geen goed idee om zomaar iets te proberen. Denk aan financiële beslissingen of beslissingen die de gezondheid van jezelf of anderen in gevaar brengen.
• Wanneer er alternatieven zijn: Soms is er een betere, meer doordachte aanpak. In dat geval is het slimmer om daarvoor te kiezen.
• Wanneer je impulsief handelt: Het gezegde is geen excuus om impulsief te handelen. Neem even de tijd om na te denken over de gevolgen. "Even tot tien tellen," zoals mijn oma altijd zei.

Dus, kortom: gebruik je gezonde verstand. Het gezegde is een handige leidraad, maar geen vrijbrief om roekeloos te zijn.

Conclusie: Een stukje Nederlandse mentaliteit

"Baat het niet, dan schaadt het niet" is meer dan alleen een gezegde. Het is een stukje Nederlandse mentaliteit. Het is een uitdrukking van onze pragmatische, nuchtere en optimistische kijk op het leven. Het is een herinnering dat je soms gewoon iets moet proberen, ook al is er geen garantie op succes. (En ja, soms betekent dat gewoon een extra bitterbal, oké?).

Dus de volgende keer dat je twijfelt, denk dan aan dit gezegde. Vraag jezelf af: wat is het ergste dat er kan gebeuren? Als het antwoord is: "Niet zoveel," dan is het misschien wel de moeite waard om het te proberen.

En wie weet… misschien verras je jezelf wel!

Nou, tot de volgende blogpost! En eet smakelijk (als je bitterballen hebt, natuurlijk).