Agee Let Us Now Praise

Oké, laten we het even hebben over "Agee: Let Us Now Praise Famous Men". Dat klinkt als iets wat je op een stoffige boekenplank bij je opa zou vinden, naast een compleet overzicht van paddenstoelen in Europa en een zelfhulpboek uit de jaren '70. En ergens... klopt dat ook wel. Maar geloof me, dit is anders.

Stel je voor: je bent op roadtrip. Niet zo'n geplande trip met 5-sterrenhotels en Instagram-waardige zonsondergangen. Nee, meer zo'n trip waarbij je auto stottert bij elke heuvel, je verdwaalt in de middle of nowhere, en je enigszins vertwijfeld naar die ene verfrommelde landkaart staart. Dát is ongeveer de sfeer van "Let Us Now Praise Famous Men".

Wat is het gedoe dan?

"Let Us Now Praise Famous Men" is geen roman, geen biografie, en al helemaal geen thriller. Het is een... nou ja, wat is het eigenlijk? Het is een soort van experimentele, semi-documentaire, poëtische, en soms compleet warrige blik op het leven van drie arme pachtersfamilies in de zuidelijke staten van Amerika tijdens de Grote Depressie. James Agee, de schrijver (of beter gezegd, de 'observator'), en Walker Evans, de fotograaf, gingen daarheen om hun leven vast te leggen. Maar in plaats van een keurig krantenartikel kregen we... dit.

Het boek is een rommeltje. Een prachtig rommeltje, dat wel. Het springt van de hak op de tak, is intens persoonlijk, filosofisch, en soms ronduit irritant. Agee worstelt met zijn eigen rol, met de ethiek van het observeren van armoede, en met de onmogelijkheid om de complexiteit van het menselijk leven in woorden te vangen. Het is alsof hij probeert een olifant te beschrijven door elk haartje afzonderlijk op te noemen. Je krijgt wel een idee, maar je bent er wel even zoet mee.

De foto's van Walker Evans

De foto's van Walker Evans zijn cruciaal. Ze zijn rauw, eerlijk en zonder opsmuk. Ze laten de armoede zien, de hardheid van het leven, maar ook de waardigheid en de veerkracht van de mensen. Ze zijn het stille, krachtige anker van het boek. Ze zijn als die ene foto van je oma die je vindt op zolder, waar je opeens een heel andere kant van haar ziet.

Stel je voor: je zit in de trein en ziet iemand die er moe en doorleefd uitziet. Je kijkt weg, misschien voel je je ongemakkelijk. De foto's van Evans dwingen je om te kijken. Om te zien. Om te voelen. Om je te realiseren dat achter elk gezicht een verhaal zit, vaak een verhaal van strijd en verdriet.

Waarom zou je dit lezen?

Oké, toegegeven, dit is geen boek voor op het strand. Het is meer iets voor een regenachtige zondagmiddag, met een kop thee (of een flinke borrel) en de bereidheid om even je hoofd leeg te maken en je te laten meevoeren. Maar waarom zou je dit lezen?

Omdat het je dwingt om na te denken. Om na te denken over armoede, over ongelijkheid, over de rol van de media, over de menselijke conditie. Omdat het je laat zien dat achter elke statistiek een mens zit, met dromen, angsten en liefdes. Omdat het je een blik gunt in een wereld die ver van je af staat, maar die toch onlosmakelijk met jou verbonden is.

Het is alsof je uitgenodigd wordt om mee te kijken in de levens van mensen die je normaal nooit zou ontmoeten. Je staat in hun krakkemikkige huisje, je ruikt de geur van stof en armoede, je hoort de geluiden van de nacht. Het is ongemakkelijk, maar ook ontroerend.

De relevantie vandaag

En ja, het boek is oud. Het werd geschreven in de jaren '30. Maar verrassend genoeg is het nog steeds relevant. We leven in een wereld van extreme ongelijkheid, van polarisatie, van fake news. "Let Us Now Praise Famous Men" herinnert ons eraan dat we moeten blijven kijken, luisteren en nadenken. Dat we ons niet mogen blindstaren op de oppervlakkige glamour van het leven, maar dat we ook oog moeten hebben voor de mensen die aan de rand van de samenleving staan. Het is een soort van wake-up call, een reminder dat we allemaal mensen zijn, met dezelfde basisbehoeften en dezelfde hoop op een beter leven.

Denk er eens over na: hoeveel boeken, hoeveel films, hoeveel series gaan over de elite? Over rijke mensen, succesvolle mensen, machtige mensen? En hoeveel gaan er over de gewone mensen? Over de mensen die hard werken voor een minimumloon, die worstelen om rond te komen, die 's avonds uitgeput op de bank ploffen? Agee en Evans kozen er bewust voor om die mensen een stem te geven.

Het is niet voor iedereen

Ik ga eerlijk zijn: "Let Us Now Praise Famous Men" is niet voor iedereen. Sommige mensen zullen het saai vinden, of pretentieus, of gewoonweg onleesbaar. En dat is oké. Het is net als met spruitjes: sommigen vinden het heerlijk, anderen gruwelen ervan. Maar als je open staat voor een beetje experiment en voor een diepgaand, soms pijnlijk eerlijk, portret van de menselijke conditie, dan is dit boek zeker de moeite waard.

Het is alsof je een gerecht proeft dat je nog nooit eerder hebt gehad. De smaken zijn verrassend, soms zelfs een beetje vreemd. Je weet niet precies wat je er van moet vinden, maar het laat je niet onberoerd. Het blijft hangen. Je denkt er later nog eens over na. En misschien, heel misschien, begin je het zelfs lekker te vinden.

Een aanrader?

Dus, is het een aanrader? Ja, maar met een paar waarschuwingen. Verwacht geen gemakkelijke lectuur. Verwacht geen happy end. Verwacht geen kant-en-klare antwoorden. Maar als je bereid bent om je te laten uitdagen, om je te laten verrassen, om je te laten ontroeren, dan kan "Let Us Now Praise Famous Men" een onvergetelijke leeservaring zijn. Het is als een reis naar een onbekend land, waar je geconfronteerd wordt met armoede en ellende, maar ook met schoonheid en veerkracht. En als je terugkomt, kijk je misschien met andere ogen naar de wereld om je heen.

En als je het niks vindt? Geen probleem! Dan heb je in ieder geval een goed verhaal om te vertellen op je volgende boekenclub. Je kunt zeggen: "Ik heb Agee gelezen, en ik vond het... interessant." En dan kijk je geheimzinnig, en laat je de rest raden.

Uiteindelijk is "Let Us Now Praise Famous Men" een boek dat je niet zozeer leest, maar ervaart. Het is als een intense droom, die je nog lang bijblijft. En dat is, denk ik, het grootste compliment dat je een boek kunt geven.