Aap Met Handen Voor Ogen

Zo, daar zitten we dan, met een bakkie pleur en een koekje (of twee, wie telt?) klaar om het te hebben over... apen. Ja, apen. Maar niet zomaar apen. Nee, we gaan het hebben over die apen die je altijd ziet met hun handjes voor hun ogen. Je weet precies welke ik bedoel, toch?

Even voor de goede orde: ik heb het hier niet over die ene keer dat je tante Bep de verkeerde zonnebankcrème gebruikte. Die gelijkenis is puur toeval. We duiken in de wereld van de "Aap met Handen voor Ogen". Waarom doen ze dat? Zitten ze te verstoppertje spelen en zijn ze er gewoon heel slecht in? Denken ze dat niemand ze kan zien als ze zelf niks zien? Laten we het uitzoeken!

Het Mysterie Ontrafeld: De Drie Wijzen Apen

De "Aap met Handen voor Ogen" is eigenlijk maar een van de drie. Samen vormen ze een beroemd trio: Mizaru (deze dus, met de handen voor de ogen), Iwazaru (handen voor de mond) en Kikazaru (handen voor de oren). Ze symboliseren een eeuwenoude wijsheid: "Zie geen kwaad, spreek geen kwaad, hoor geen kwaad." Lekker makkelijk, toch? Gewoon alles negeren en dan is de wereld een stuk fijner. Alsof je je belastingaangifte onder het tapijt veegt. Werkt niet, jongens.

Waar komt deze wijsheid vandaan?

De oorsprong van dit gezegde is een beetje een mysterie. De meeste mensen denken aan een Japanse oorsprong, en dat klopt grotendeels. Je vindt de drie apen in een prachtig houtsnijwerk boven de staldeuren van de Toshogu-schrijn in Nikko, Japan. Deze schrijn is gewijd aan de shogun Tokugawa Ieyasu. Het houtsnijwerk is waarschijnlijk gemaakt door Hidari Jingoro, een beroemde beeldhouwer uit de Edo-periode (1603-1867).

Maar... er is meer! Sommige bronnen suggereren dat het gezegde zelfs nog ouder is en mogelijk via de Zijderoute vanuit India naar China en uiteindelijk naar Japan is gereisd. Stel je voor: eeuwenlang heeft dit trio al rondgereisd, van kameelkaravaan naar tempelmuur, allemaal om ons eraan te herinneren dat we onze ogen, oren en mond dicht moeten houden. Beetje alsof ze de oer-versie van de 'delete' knop zijn.

Betekent het dan dat apen altijd negatief zijn?

Nee, helemaal niet! De interpretatie van "zie geen kwaad, spreek geen kwaad, hoor geen kwaad" is door de eeuwen heen veranderd. Vroeger werd het vaak gezien als een positieve oproep tot moreel gedrag. Het idee was dat je jezelf moest beschermen tegen slechte invloeden door ze te negeren. Als je niks slechts ziet, hoort of zegt, dan kun je ook geen kwaad doen.

Tegenwoordig wordt het vaak ironisch gebruikt. Denk aan politici die wegkijken van problemen, of bedrijven die een oogje dichtknijpen als er iets niet helemaal zuiver is. "Oh nee, ik heb niks gezien!" Alsof je je vingers in je oren steekt en heel hard "LALALALA" roept als iemand kritiek geeft. Werkt net zo goed als de apen-tactiek, dus niet.

Waarom Apen? Waarom Niet Paarden of Hamsters?

Goede vraag! Waarom hebben ze nou juist apen gekozen om deze wijsheid te vertegenwoordigen? Er zijn verschillende theorieën:

• Apen zijn slim: Apen staan bekend om hun intelligentie en imitatievermogen. Ze observeren en leren van hun omgeving. Misschien wilden de makers van het gezegde benadrukken dat we net als apen moeten opletten wat we zien, horen en zeggen. (Of juist niet, in dit geval).
• Apen zijn grappig: Toegegeven, apen zijn gewoon grappig. Ze maken rare geluiden, krabben zich de hele dag en stelen soms je zonnebril. Misschien was het gewoon een kwestie van humor! Stel je voor dat je een serieus filosofisch punt wilt maken, maar je doet het met een stel ondeugende apen. Werkt als een tierelier!
• Een woordspeling? Er is een theorie dat de namen van de apen lijken op het Japanse woord voor "niet". Dus "Mizaru" klinkt een beetje als "mienai" (zie niet), "Iwazaru" klinkt als "iwanai" (zeg niet), en "Kikazaru" klinkt als "kikanai" (hoor niet). Of dit echt de reden is, is niet helemaal zeker, maar het is wel een grappig toeval!

De Apen in de Popcultuur

De drie wijzen apen zijn overal! Je ziet ze in boeken, films, cartoons, emoji's... zelfs in reclames! Ze zijn een herkenbaar symbool geworden van wegkijken, negeren en ontkennen.

• Emoji's: Wie heeft er nou nog nooit de aap-emoji gebruikt om aan te geven dat je je ogen, oren of mond wilt sluiten voor de wereld? Handig toch? In plaats van uit te leggen dat je geen zin hebt in drama, stuur je gewoon een aapje. Probleem opgelost! (Of juist niet...).
• Films en series: Vaak worden de apen gebruikt om aan te geven dat er iets fout zit. Een bedrijf dat illegale praktijken verbergt? Een politicus die wegkijkt van corruptie? Je raadt het al: de drie apen duiken op als symbolische verwijzing.
• Advertenties: Soms gebruiken bedrijven de apen ironisch in hun reclames. "Zie geen kwaad... tenzij het een kans is om geld te verdienen!" (Disclaimer: dit is een overdreven voorbeeld, maar je snapt het idee).

Wat kunnen we leren van de Apen?

Ondanks dat de apen vaak geassocieerd worden met negativiteit, kunnen we er toch nog iets van leren. Natuurlijk moeten we niet blind zijn voor de problemen in de wereld, maar we kunnen wel selectiever zijn in wat we wel en niet toelaten in ons leven.

• Bescherm jezelf: Soms is het oké om je te beschermen tegen negativiteit en drama. Als je constant wordt gebombardeerd met slecht nieuws en roddels, is het prima om even een stap terug te doen en je te focussen op positieve dingen.
• Wees selectief: Je hoeft niet alles te zien, horen en zeggen. Kies je gevechten zorgvuldig. Soms is het beter om je energie te steken in dingen die er echt toe doen.
• Wees eerlijk: Uiteindelijk is het belangrijk om eerlijk te zijn tegen jezelf en anderen. Wegkijken van problemen lost ze niet op. Wees moedig en spreek je uit als je iets ziet wat niet klopt.

Dus, de volgende keer dat je een aap met zijn handen voor zijn ogen ziet, denk dan niet alleen aan verstoppertje spelen. Denk aan de eeuwenoude wijsheid, de ironie, de popcultuur en de lessen die we kunnen leren. En misschien... misschien steek je zelf ook wel even je handen voor je ogen, gewoon om even te ontsnappen aan de chaos. Maar niet te lang, hè? Er is nog een wereld te ontdekken, ook al is die soms een beetje gek.

En nu, wie wil er nog een koekje?