A Ft Van Der Heijden

Zo, schuif aan! Heb je even? Ik ga je vertellen over een legende, een grootheid, iemand zo Nederlands als stroopwafels, tulpen en klagen over het weer: F. van der Heijden. Niet de eerste de beste, hoor. We hebben het over Frederik Gerardus van der Heijden, of gewoon F. voor intimi… en voor het gemak, want die naam is een hele mond vol.

Stel je voor: het is het jaar 1887. Koning Willem III zit op de troon, de fiets is net een beetje een ding aan het worden en in Tiel, ja echt, Tiel van Flipje, wordt deze toekomstige literaire reus geboren. Het enige wat er in die tijd al van een Flipje was, was waarschijnlijk een ingemaakt kersje, maar goed, dat is een ander verhaal.

De Jeugd van een Schrijver in Spe

Zijn jeugd… tja, die was best bohemien. Al vroeg bleek dat hij een hekel had aan alles wat naar regelmaat rook. School vond hij maar niks. Ik vermoed dat hij liever de hele dag gedichten schreef of over de Waal staarde, mijmerend over de zin van het leven en de perfecte combinatie van kaas en worst. Wat ik hierover wel leuk vond: hij werd van school gestuurd, niet omdat hij de boel verstoorde, maar omdat hij domweg niet kwam opdagen! Een vroege vorm van artistieke vrijheid, zullen we maar zeggen. Hij was een soort 19e-eeuwse drop-out, alleen dan zonder de dreadlocks en de didgeridoo.

Toch bleef hij niet helemaal aan de kant staan. Hij probeerde van alles: van toneelspeler tot journalist. Je zou bijna denken dat hij op zoek was naar zijn roeping… of gewoon wanhopig op zoek was naar een manier om de rekeningen te betalen. Misschien wel allebei!

De Grote Doorbraak (En Een Beetje Chaos)

En toen, BAM! De doorbraak. Zijn eerste roman, "De Improvisaties", sloeg in als een bom. Het was een schot in de roos. Men was onder de indruk van zijn stijl, zijn humor en zijn onorthodoxe kijk op de wereld. Hij was een frisse wind in de verstofte literaire wereld van die tijd. Alhoewel, ik vermoed dat sommige verstofte figuren hem helemaal niet zo waardeerden. Stel je voor, iemand die schijt heeft aan alle regeltjes… Dat kan natuurlijk niet!

Maar succes komt met een prijs. F. van der Heijden was geen brave Hendrik. Hij leidde een turbulent leven vol liefdesaffaires, ruzies en andere schandalen. Hij was een soort rockster avant la lettre. Het ene moment zat hij in een chic café te filosoferen met andere intellectuelen, het andere moment lag hij in een gracht. (Oké, dat laatste is misschien overdreven, maar je snapt het idee.)

Zijn huwelijk met Carry van Bruggen was ook al zo’n verhaal. Een gepassioneerde, maar ook stormachtige relatie. Ze waren elkaar aan het ene kant hartstochtelijk aan het aanbidden en aan de andere kant elkaar de hersens aan het inslaan (figuurlijk dan, hoop ik). Een klassiek geval van: “Ik kan niet met je, maar ook niet zonder je.” En dan ook nog schrijvers allebei… Nou, dan weet je het wel! Drama gegarandeerd.

Zijn Meesterwerken (En Waarom Je Ze Zou Moeten Lezen)

Maar goed, genoeg over de roddels. Laten we het over zijn meesterwerken hebben. Want die waren er zeker!

De Geestelijke Weelde

• Dit boek wordt beschouwd als zijn magnum opus.
• Het is een ambitieus, meerdelig werk waarin hij zijn visie op de wereld uiteenzet.
• Het is een soort autobiografische roman, vermengd met filosofische beschouwingen en satirische observaties.
• Waarschuwing: Het is geen boek dat je in één adem uitleest. Het vereist wel wat doorzettingsvermogen, maar het is zeker de moeite waard.

Tonio

• Een ontroerend verhaal over het verlies van zijn zoon.
• Een persoonlijk en aangrijpend boek dat je niet onberoerd laat.
• Veel minder filosofisch dan De Geestelijke Weelde, maar minstens zo indrukwekkend.
• Tip: Houd een pak tissues bij de hand.

Advocaat van Anima

• Een roman over liefde, seks en de complexiteit van menselijke relaties.
• Typisch Van der Heijden: provocerend, intelligent en humoristisch.
• Een boek dat je aan het denken zet over de rol van de vrouw in de maatschappij.
• Leuk weetje: Het boek veroorzaakte destijds nogal wat ophef vanwege de openhartige beschrijvingen van seks.

Waarom zou je deze boeken eigenlijk moeten lezen? Nou, omdat ze je een blik gunnen in het hoofd van een geniale, maar ook complexe man. Omdat ze je laten lachen, huilen en nadenken. Omdat ze je de Nederlandse literatuur laten zien op zijn best (en misschien ook op zijn meest bizarre). En omdat je daarna kan zeggen dat je eindelijk Van der Heijden hebt gelezen, en dan kan je meepraten met alle andere culturele snobs. Win-win!

De Erfenis van een Eigenzinnige Schrijver

F. van der Heijden overleed in 1987, precies honderd jaar na zijn geboorte. Een mooi symbolisch einde, nietwaar? Hij liet een enorme oeuvre achter: romans, gedichten, essays, toneelstukken… Je kan er een complete bibliotheek mee vullen. Zijn werk wordt nog steeds gelezen, bestudeerd en bewonderd. Hij is een van de belangrijkste schrijvers van de Nederlandse literatuur.

Maar bovenal was hij een eigenzinnige denker, een onafhankelijke geest en een meester van de taal. Hij durfde anders te zijn, te provoceren en te experimenteren. Hij was een rebel, een romanticus en een pessimist in één. Hij was, kortom, F. van der Heijden. En er is er maar één van.

Dus, de volgende keer dat je in de boekhandel staat en je weet niet wat je moet kiezen, pak dan eens een boek van F. van der Heijden. Misschien vind je het niks, misschien vind je het geweldig. Maar één ding is zeker: het zal je niet onberoerd laten. En wie weet, misschien word je wel een beetje verliefd op deze oude knorrepot, net als ik.

En als je het niks vindt? Tja, dan heb je tenminste geprobeerd. En dan kunnen we het er de volgende keer over hebben in het café, onder het genot van een biertje en een borrelnootje. Proost!