A Clockwork Orange Stanley Kubrick

Oké, mensen, verzamel! Ik ga jullie een verhaal vertellen. Een verhaal over melk, geweld, en een van de meest bizarre films die ooit op celluloid is vastgelegd: A Clockwork Orange van Stanley Kubrick. Het is een film die je ofwel helemaal geweldig vindt, of waarbij je denkt: "Waar heb ik zojuist twee uur van mijn leven aan verkwanseld?" Maar hoe dan ook, je zult hem niet snel vergeten. Sterker nog, je oma zal er waarschijnlijk nog steeds over mijmeren als je het ter sprake brengt. (Tenzij je oma een coole chick is, dan heeft ze hem waarschijnlijk al 20 keer gezien).

Het verhaal achter de sinaasappel... of zoiets.

Dus, waar gaat die 'Clockwork Orange' nou eigenlijk over? Nou, het is gebaseerd op een roman van Anthony Burgess. Het verhaal speelt zich af in een dystopische toekomst (altijd gezellig) en draait om Alex DeLarge, een charmante, doch psychopatische jongeman met een voorliefde voor 'ultra-violence' en Beethoven. Denk aan: als Tarantino de Teletubbies zou regisseren, maar dan serieus en heel erg eng. Oh, en hij en zijn 'droogs' drinken graag 'Moloko Plus' in de Korova Milkbar, een melk met daarin allerlei verdovende middelen. Klinkt al als een leuk avondje uit, toch?

Alex en zijn gang terroriseren de stad. Ze vallen mensen aan, stelen, verkrachten en doen gewoon alles wat je niet op je visitekaartje wilt hebben staan. Totdat Alex, zoals dat vaak gaat met bad guys, uiteindelijk gepakt wordt en in de gevangenis belandt. En dan begint het pas echt bizar te worden.

De Ludovico Techniek: Brainwash, maar dan kunstzinnig.

Om vervroegd vrij te komen, meldt Alex zich aan voor een experimentele therapie: de Ludovico Techniek. Dit is waar het echt Kubrickiaans wordt. Alex wordt vastgebonden aan een stoel en gedwongen om urenlang gewelddadige films te kijken, terwijl hij wordt geïnjecteerd met een medicijn dat hem misselijk maakt. Het idee is dat hij een afkeer ontwikkelt voor geweld. Het resultaat? Hij wordt fysiek ziek bij de gedachte aan geweld, zelfs als het 'slechts' om een schilderij gaat. Maar hier komt het addertje onder het gras: hij kan ook niet meer naar Beethoven luisteren, want de 'ultra-violence' scènes waren vaak begeleid door zijn muziek. Arme Alex!

Kortom, Alex wordt in feite een 'uurwerk-sinaasappel': van buiten een sinaasappel, een biologisch wezen, maar van binnen een complex mechanisme, geprogrammeerd door de overheid. Het is een metafoor voor de vraag of de overheid het recht heeft om mensen te 'genezen' van hun kwade neigingen, zelfs als dat ten koste gaat van hun vrije wil. Diep hè?

Wist je dat...?

• Malcolm McDowell, die Alex speelt, daadwerkelijk hoornvliesbeschadiging opliep tijdens de opnames van de Ludovico-scènes? Brrr.
• Kubrick eigenlijk zelf de muziek voor de film heeft uitgekozen, inclusief de onvergetelijke synth-versie van "Singin' in the Rain".
• De film in sommige landen, waaronder het Verenigd Koninkrijk, jarenlang verboden is geweest, omdat men bang was dat het geweld zou nabootsen. Serieus!

Controversie, controverse en nog meer controverse.

A Clockwork Orange is vanaf het begin omstreden geweest. Sommigen vonden het een meesterwerk, een briljante satire op de menselijke natuur en de macht van de overheid. Anderen vonden het een walgelijke verheerlijking van geweld, die aanzette tot criminaliteit. De film werd beschuldigd van het veroorzaken van een golf van copycat-misdaden, en Kubrick zelf ontving zelfs doodsbedreigingen. Uiteindelijk besloot hij de film in het Verenigd Koninkrijk te laten terugtrekken, wat betekent dat hij er niet meer vertoond mocht worden tijdens zijn leven. Beetje overdreven, niet?

Waarom zou je dit in godsnaam kijken?

Oké, ik snap het. De film klinkt niet bepaald als een gezellig avondje bankhangen. Maar A Clockwork Orange is meer dan alleen geweld en narigheid. Het is een visueel verbluffende film, met een unieke stijl en een onvergetelijke soundtrack. Het is een film die je aan het denken zet over belangrijke vragen: Wat is vrijheid? Wat is goed en kwaad? En is het oké om je Moloko Plus te mixen met rum? (Het antwoord op die laatste vraag is waarschijnlijk nee).

Bovendien is het gewoon een belangrijk stuk filmgeschiedenis. Kubrick was een meester in zijn vak, en A Clockwork Orange is een van zijn meest iconische werken. Je kunt er niet omheen. Het is een film die je moet zien om te begrijpen waar al die ophef over gaat. En wie weet, misschien vind je het zelfs wel leuk. Of op zijn minst, je hebt een goed verhaal om te vertellen op het volgende feestje. (Niet te veel details over de ultra-violence, hè!).

Dus, wat nu?

Ben je overtuigd? Durf je het aan? Zo ja, dan raad ik je aan om A Clockwork Orange te kijken. Doe het 's avonds laat, met het licht uit, en bereid je voor op een onvergetelijke ervaring. Zorg wel dat je een emmertje in de buurt hebt, voor het geval dat de Ludovico Techniek effect op je heeft. En oh ja, misschien een kopje thee in plaats van Moloko Plus. Je weet maar nooit.

En onthoud: "It's funny how the colours of the real world only seem really real when you viddy them on the screen." (Dat is Nadsat, de jeugdtaal uit de film, voor je het weet spreek je het vloeiend.)

Tot slot, mocht je na het kijken van de film nog steeds geen idee hebben waar het over gaat, dan is dat helemaal niet erg. Je bent in goed gezelschap. Zelfs Anthony Burgess, de schrijver van het boek, had soms moeite om zijn eigen verhaal te begrijpen. Maar dat is het mooie van Kubrick: hij laat je nadenken, hij daagt je uit, en hij laat je achter met meer vragen dan antwoorden. En dat is wat een meesterwerk van een film maakt, toch?

Nu ga ik weer, want ik moet nog een fles Moloko Plus halen. (Grapje! Ik drink gewoon thee.)